Eleştirel söylem çözümlemesi: Fransa'daki sarı yelekliler hareketine ilişkin haberlerin Cumhuriyet ve Yeni Şafak gazetelerindeki ideolojik sunumu

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TAMER ATAÇ

Danışman: Ömer Özer

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezde eleştirel söylem çözümlemesi yapılmıştır. Çalışma 2018 yılının Kasım ayında Fransa'da başlayan Sarı Yelekliler Hareketi'nin, Cumhuriyet ve Yeni Şafak gazetelerindeki ideolojik sunumunu konu almaktadır. İlgili haberler Teun Adrian van Dijk'ın "makro-mikro yapı" modeline göre çözümlenmiştir. Kuramsal temelde eleştirel söylem çözümlemesi ve van Dijk'ın eleştirel söylem çözümlemesi yaklaşımı anlatılmıştır. Yöntem açıklandıktan sonra çözümlemeye geçilmiştir. Çözümlemede van Dijk'ın eleştirel söylem çözümlemesi yaklaşımının Türkçe haberlerin incelenmesine uygun olduğu gözlemlenmiştir. Çalışmada her iki gazetenin de kendi ideolojik çizgileri doğrultusunda bir ideolojik üretim yaptığı saptanmıştır. Cumhuriyet gazetesi, genellikle Sarı Yeleklilerin eylem ve söylemlerine yer vermeye çalışmıştır. Yeni Şafak gazetesinin haber söylemi ise genellikle Emmanuel Macron karşıtlığı üzerinden kurgulanmıştır. Cumhuriyet gazetesi Sarı Yelekliler Hareketi'ne Yeni Şafak gazetesinden daha yakın bir duruş sergilemiştir. Ama ideolojik bir sunum yapmaktan da kaçınamamıştır. Sonuç olarak iki gazete de haber söyleminde ideolojik üretim yapmıştır. Böylelikle haber söyleminin ideolojik olduğu saptanmıştır. Haber söyleminin ideolojik olması sorunludur ve bu durum güç odakları tarafından manipüle edilebilirdir. Yani olayın kendisinden çok, haber söylemi önem kazanmaktadır. Aynı olay ekseninde ortaya çıkan iki farklı ideolojik üretim, bu durumun bir yansıması olarak gösterilebilir. Sonuç olarak bu çalışma haber söyleminde ideolojik üretiminin sabit, fakat biçiminin farklı olduğunu ortaya koymuştur.