Örgüt Kültürünün Kariyer Planlaması Tutumları Üzerindeki Etkisinin Belirlenmesi: Bankalar Üzerinde Çok Metotlu Bir Analiz

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2015 - 2017

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
Başlama Tarihi: Kasım 2015
Bitiş Tarihi: Aralık 2017

Proje Özeti

Bu projenin temel amacı, günümüzde tüm dünyada önemli olan ancak işsizlik oranının çok yüksek olduğu bir ülke olarak Türkiyede iş bulma ve işte kalabilme için çok daha fazla önem taşıyan, kariyer planlaması tutumlarının örgüt kültüründen nasıl etkilendiğini belirlemeye çalışmaktır. Bu amaca bağlı olarak öncelikle uygulama yapılacak işletmelerde örgüt kültürünün boyutları belirlenecektir. Aynı zamanda bu işletmelerdeki çalışanların kariyer planlaması tutumları (sınırsız, çok yönlü ya da geleneksel) belirlenecek ve örgüt kültürünün bu kariyer planlaması tutumları üzerinde herhangi bir etkiye sahip olup olmadığı araştırılacaktır.

Son yıllarda bireyin bulunduğu örgütte hiyerarşik basamaklarda yükselmesi anlamına gelen ve kariyer sorumluluğu örgüt tarafından üstlenilen geleneksel kariyer anlayışından farklı olarak, kariyer anlamında sorumluluğun çalışana geçtiği sınırsız kariyer, çok yönlü kariyer gibi farklı kariyer planlaması tutumları ortaya çıkmıştır. Çalışanların kendilerine özgü ne tür bir kariyer planlamasını (sınırsız, çok yönlü ya da geleneksel) tercih ettiklerini bilmesi ve kariyerlerine ona uygun olarak planlaması gerekmektedir. Örgüt kültürü ile çalışanların kariyer planlarının uyuşması durumunda çalışanlar, işten ayrılmak istemeyecekleri gibi motivasyonları ve örgüte bağlılıkları da yüksek olacak ve dolayısıyla örgütün verimliliğinde de artış yaşanabilecektir. Buradan yola çıkarak işletmelerin sahip oldukları örgüt kültürü boyutlarıyla çalışanların tercih ettikleri kariyer planlaması tutumları arasındaki ilişki ve örgüt kültürünün kariyer planlaması üzerindeki etkisi önerilen çalışmada araştırılmak istenmiştir. Bu konunun seçilmesinin iki önemli nedeni vardır. Birincisi alan yazında örgüt kültürünün kariyer planlaması tutumları üzerindeki etkisini araştıran çalışma ne yerli ne de yabancı alan yazında pek bulunmamaktadır. İkinci önemli nedeni ise, Türkiyedeki oldukça yüksek olan işsizlik oranı, enflasyon ve gelecek konusundaki belirsizlikler bireyleri, işleri ve kariyerleri konusunda daha ciddi düşünmeye sevk etmektedir. Bireyler herhangi bir işletmede çalışmaya başlamak kadar, iş hayatında kariyer yaparak kalıcı olmakta istemektedirler. Çalışanların kendi kariyer planlarıyla uyumlu örgüt kültürüne sahip bir işletme bulabilmesi kadar işletmelerinde kendi örgüt kültürlerine uygun çalışan bulabilmesi de zor olmaktadır. Bu çalışmanın sonucunda işletmelerin kendi örgüt kültürleriyle çalışanların kariyer planlarının uyumlaştırılması sonucunda hem sosyolojik hem ekonomik hem de psikolojik bir sorun olan işsizliğin bir dereceye kadar önlenebileceği ve ülke ekonomisine de bu anlamda katkı sağlanabileceği düşünülmektedir.

Bu projede araştırma yapılacak işletmelerin örgüt kültürü boyutları belirlenirken, alan yazında oldukça sık kullanılan ve bu çalışmanın amacıyla uygun olduğu düşünülen Wallachın (1983) üç boyutlu (yenilikçi, destekleyici ve bürokratik) örgüt kültürü ölçeği kullanılacaktır. Çalışanların kariyer planlama konusunda nasıl bir tutum sergilediklerini belirleyebilmek için ise Briscoe vd. tarafından 2006 yılında geliştirilmiş olan sınırsız ve çok yönlü kariyer tutumunu belirleme ölçeğinin Çakmak-Otluoğlu (2012) tarafından yapılan Türkçe uyarlaması kullanılacaktır. Araştırma banka personeli ile gerçekleştirilecektir. Banka personelinin seçilmesinin nedeni, bankaların Türkiyenin tüm bölgesinde faaliyet gösteren işletmeler olması, çok fazla personelinin bulunması, kariyer yapmak için pek çok kişinin tercih ettiği bir sektör olması ve kariyer olanaklarının çok olmasıdır. Araştırmada veri toplama yöntemi olarak anket kullanılacaktır. Anketin ilk bölümünde tanımlayıcı analizlerin yapılabilmesi için gerekli bilgilerin toplanması amacıyla sorulmuş 10 soru bulunmaktadır. İkinci kısımda çalışanların sınırsız ve çok yönlü kariyer tutumlarını belirlemek üzere sorulmuş 27 soru bulunmaktadır. Son kısımda ise uygulama yapılacak olan işletmelerin ne tür bir örgüt yapısına sahip olduğunu belirlemek amacı ile sorulmuş 24 soru bulunmaktadır. Elde edilen veriler ışığında öncelikle tanımlayıcı analizler gerçekleştirilecek. Çalışanların kariyer planlaması tutumları ile örgüt boyutlarının ortaya konulabilmesi için standart sapma ve ortalama değerlerine bakılacaktır. Sonrasında kariyer planlaması tutumları ile örgüt kültürünün temel boyutlarını ortaya koyabilmek için faktör analizi yapılacaktır. Çalışanların yaş, cinsiyet gibi özellikleri ile kariyer planlaması tutumları arasında bir farklılık olup olmadığını belirleyebilmek için ANOVA analizinden faydalanılacaktır. Örgüt kültürü ile kariyer planlaması arasında var olduğu düşünülen ilişkinin tespit edilebilmesi amacıyla korelasyon analizi gerçekleştirilecektir. Son olarak örgüt kültürünün kariyer planlaması üzerindeki etkisini araştırmak amacıyla regresyon analizi yapılacaktır.

Bu çalışma sonucunda örgüt kültürü ile kariyer planlaması ilişkisi alan yazında ilk defa bu denli geniş biçimde incelenerek ortaya konulacaktır. Dolayısıyla proje sonunda elde edilecek bilgi, gelecekte örgüt kültürü ve kariyer planlaması konusunda yapılacak araştırmalara temel bilimsel bir bilgi sağlayacaktır. Çalışmanın bir diğer katkısı, işsizlik problemine bir çözüm önerisi üretebilecek olmasıdır. Türkiyenin en temel problemlerinden biri işsizliktir ve her işten ayrılan birey işsizlik oranının daha da artmasına neden olmaktadır. İşsizlik, bireylerin kariyer planlamalarına daha fazla önem vermelerini gerektiren en önemli nedendir. Örgüt kültürünün kariyer planlaması tutumları üzerindeki etkisi belirlenebilirse hem işveren örgüt kültürüne uygun eleman bulmaya hem de çalışan kendi kariyer planlaması tutumuna uygun örgüt aramaya çalışacaktır. Bunlara ek olarak, bu proje çıktıları sonucunda elde edilecek bilgiler, Türkiyede çok büyük bir problem olan işsizlik oranında azalışa neden olabilecektir.