Koklear İmplantlı Öğrencilere Yönelik İşitsel-Sözel Yaklaşım Müdahalelerinde Kullanılan Okuma Metinlerinin Zorluk Seviyelerinin Geliştirilecek Transformer Tabanlı Derin Öğrenme Modeli İle Belirlenmesi
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2026 - 2027
- Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
- Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
- Başlama Tarihi: Nisan 2026
- Bitiş Tarihi: Kasım 2027
Proje Özeti
Akademik becerilerin temelinde okuryazarlık yer almakta olup
işitsel-sözel yaklaşım doğrultusunda okuryazarlığın ses temelli öğretimi
ve geliştirilmesi işitsel algının sınırlılığından dolayı
cihazlandırılmış çocuklar için işiten akranlarına kıyasla kapsamlı
uyarlamaların yapılması gerekliliğini de beraberinde getirmektedir. Bu
uyarlamaların başında ise cihazlandırılmış çocuğun düzeyine uygun okuma
metinlerinin çocuğa sunulması gelmektedirki bu bağlamda karşılaşılan en
temel problemlerden birisi cihazlandırılmış çocuklara sunulabilecek
uyarlanmış okuma metinlerinin nicelik ve nitelik yönünden
sınırlılıklarının bulunmasıdır. Her ne kadar bu sınırlılıklar ayrık
gözükse de birbirlerini beslemektedir şöyle ki; öğretmenler
cihazlandırılmış çocukların düzeylerine uygun standartlaştırılmış okuma
metinlerine erişim sorunları yaşarken bu sorunu da kendileri
erişebildikleri metinleri cihazlandırılmış çocuklara uyarlayarak çözmeye
çalışmaktadırlar. Bu noktada da cihazlandırılmış çocuklar zorluk
seviyeleri standart olarak belirlenmeyen okuma metinlerine daha çok
maruz kalmaktadır ki bu problemin çözülmesinde standartlaştırma
işleminin otomasyonunun etkili ve verimli bir çözüm olabileceği
tartışılmaktadır. Bu araştırma tasarım tabanlı araştırma deseniyle
gerçekleştirilecek olup bu yöntemin doğası gereği döngüsel analiz,
tasarım ve uygulama süreçleri doğrultusunda geliştirilecek olan
transformer tabanlı derin öğrenme modeli ile söz konusu amaçlara
ulaşılmaya çalışılacaktır. Araştırmanın katılımcıları işitme engelliler
alanında görev alan akademisyenler ve öğretmenler olmak üzere 20 kişiden
oluşacaktır. Katılımcılardan ampirik veri elde edilmeyecektir. Veri
seti oluşturma sürecinde Kelime-Özellik Matrisi ve model değerlendirme
sürecinde de Metin Zorluğu Skorlama Rubriği kullanılacak olup söz konusu
ölçme araçlarının hazırlanması için projeye başlanarak araştırmanın ilk
aşaması olan alanyazın analizinin yapılması gerekmektedir. Bunlar
dışında herhangi bir veri toplama aracı kullanılmayacaktır. Verilerin
analizinde her döngüde en az 30 örnek okuma metni üzerinden model-uzman
korelasyonu belirlenecek ve her örnek okuma metni için ilkokul düzeyinde
en az 0.8 Pearson korelasyonu beklenecektir. Modelin doğruluk değeri
ise modelin %70 eğitim ve %30 test data ayrımından yola çıkılarak
algoritmik olarak belirlenecek olup her döngü için için ilkokul
düzeyinde en az %80 doğruluk beklenecektir. Bu bakışla ortaya çıkacak
model koklear implant kullanıcısı işitme kayıplı çocuklara özgü
metinlerin düzeylerini belirleyebilecek, metnin basitleştirilmesi ya da
zorlaştırılmasına yönelik yapay zeka destekli öneriler sunabilecektir.