Rusça-Türkçe Çeviri Alanında Terminoloji Sorunu: Noter İşlemleri ve Uluslararası Ticaret

Eski SSCB ülkeleriyle Türkiye arasındaki ilişkiler kendi dinamiği içinde artışlar ve düşüşler göstermekle birlikte uzun yıllar boyunca kesintisiz olarak devam etmiştir. Bu artışların son örneğiyse yaklaşık iki yıldır Rusya ile Ukrayna arasında yaşanan gerilimin sonucunda Rusça konuşan önemli bir nüfus kitlesinin Türkiye’ye yerleşmesidir. Bu nüfus, örneğin oturma ve çalışma izni alabilmek için çeşitli belgelerin noter onaylı çevirisine gereksinim duymuştur. Bunun yanı sıra, söz konusu jeopolitik gelişmeler sonucunda Rusya ile Batı ülkeleri arasındaki ticarete ciddi kısıtlamalar getirilmiş ve halihazırda Rusya’nın önemli ticari partneri olan Türkiye öncelikli konuma yerleşmiştir. Bu değişimler Rusça-Türkçe yönünde yeminli tercüman olarak çalışan ya da ticari metinlerde uzmanlaşan kişilerin çalışma yükünü belirgin ölçüde artırmıştır. Her ülkede özel, sabit bir dille yazılan, önceden belirlenmiş bir formata sahip olan bu belgelerin aynı biçimde çevrilmesi beklenmektedir. Ancak literatür taraması sırasında Rusça-Türkçe noter işlemleri çeviri kılavuzu ya da ticari terimler sözlüğü niteliğini taşıyan güncel ve erişilebilir bir kaynağa rastlanmamıştır. Bu ön tespitler; noter onaylı belgeler ve uluslararası ticaret alan çevirisinin günümüzdeki gerçek durumunu, terminoloji sorunlarının derecesini ve niteliğini araştırma düşüncesini ortaya çıkarmıştır. Belirlenen amaçlar doğrultusunda şu adımlar belirlenmiştir: (1) yarı-yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla ilgili alana ilişkin somut veriler elde etmek ve (2) bu verilerin ışığında ortak geçerlilik taşıyabilecek bir kaynak hazırlamaktır. Hem Rusça-Türkçe hem de Türkçe-Rusça yönünde hazırlanacak olan bu terminoloji sözlüğünün (terimcenin) formatı konusunda nihai karar görüşmeler sonucunda, öncelikle tercümanların uygulama süreçleri gözetilerek verilecektir. Terimcenin; Anadolu Üniversitesinin web sitesinde, araştırma örnekleminde yer alan kişi ve kuruluşlarıyla, çeşitli çeviri dernekleriyle, Noterler Birliği Platformuyla, Dışişleri Bakanlığı Tercüme Dairesiyle ve yararlanmak isteyen diğer paydaşlarla ücretsiz olarak paylaşılması öngörülmüştür.