Religious-Military-Civil Organization and Prosopography in Asia Minor in the Byzantine Period in the Light of Sigillographic Evidence (second half of the 6th century -- mid-11th century)
Elam N. (Yürütücü)
Doktora Sonrası Araştırma Programı Projesi, 2024 - 2025
- Proje Türü: Doktora Sonrası Araştırma Programı Projesi
- Başlama Tarihi: Ekim 2024
- Bitiş Tarihi: Ekim 2025
Proje Özeti
Türkiye’de kırk civarında müzede tespit ettiğimiz Bizans kurşun mühürleri, çoğunlukla devlet personelinin resmi yazışmaları ya da özel yazışmalarıyla ilişkilidir. Bu mühürler rulo halinde gönderilen belgelerin gerçekliğini kanıtlamak için üzerine kordonla bağlanmaktaydı. Belgeyi gönderen kişilerin kartviziti olarak nitelendirilebilecek bu sigillografik materyal, sahiplerinin taşıdığı onursal unvanlar ve makam unvanları, makam yerleri ve aile isimleri hakkında önemli ve detaylı bilgiler sunmaktadır. Şu ana kadar tespit ettiğimiz mühürler üzerinde yaptığımız incelemeler, söz konusu materyalin 6. yüzyılın ikinci yarısı ile 1050ler arasına ait olduğunu göstermektedir. Çalışmalarımızın bir bölümü Türkiye’de ve yurt dışında basılan dergilerde yayımlanarak bilim dünyasının dikkatine sunulmuştur. Bu yayınlar ekteki Kaynaklar başlıklı dosyada belirtilmiştir. Söz konusu araştırma projesi desteklendiği taktirde Bizans imparator ve imparatoriçeleriyle Konstantinopolis patriklerine ait olanların yanı sıra çoğunlukla başkent dışındaki bölgelerde görev yapan kilise mensupları, devlet memurları ve ordu mensuplarıyla ilgili sunduğu veriler sayesinde Bizans taşra devlet teşkilatının yüzyıllar içinde geçirdiği değişim ve dönüşümün izini sürmek mümkün olabilecektir. Türkiye’de arkeolojik kazılar, müsadereler ve satın almalar yoluyla müzelerdeki Bizans mühür envanterine her yıl yenileri girmektedir. Türkiye Kültür ve Turizm Bakanlığı prosedürü gereği araştırma/yayın izinlerinin her yıl yenilenmesi gerektiğinden müze müdürlükleri nezdinde gerekli başvuruları yaparak araştırma/yayın faaliyetlerimize devam edebilmemiz için gerekli olan resmi izinleri almış bulunmaktayız.
Günümüze ulaşan sigillografik materyal, dünyadaki belli başlı müzelerle özel koleksiyonlara dağılmıştır ve bu materyalin çıkış noktası çoğunlukla Türkiye’dir. Prof. Dr. Claudia Sode’nin görev yaptığı Köln Üniversitesi Bizans Çalışmaları Bölümü, 2009 yılından beri Paris Sorbonne Üniversitesi ve Fransa Ulusal Araştırmalar Merkezindeki (Centre national de la recherche scientifique/CNRS) uzmanlarca yürütülen, dünyadaki Bizans mühür koleksiyonlarında korunan, tüm Bizans coğrafyasına ve özellikle Anadolu coğrafyasına ait olan mühürlerin paralel ya da benzerlerinin ortak bir veri tabanında toplanıp belgelenmesini hedefleyen SigiDoc projesinin de partneridir. Sigillografinin en önemli adımlarından biri de “karşılaştırma” çalışmasıdır. Bu bakımdan Köln Üniversitesi’ndeki uzmanlarla fikir alışverişinde bulunmak, 2023 yılı içinde tamamlanması beklenen Sigidoc projesinin online veri tabanını (tüm araştırmacılara açılması gerçekleşene kadar proje sorumlularıyla bağlantı kurarak) tarayarak şu ana kadar Türkiye müzelerinde tespit ettiğimiz korozyonlu (okunaksız ve kötü durumdaki) mühürlerin daha iyi durumdaki paralelleri/benzerlerini tespit ederek karşılaştırma yaptığımız önemli bir merkez olduğundan projemiz için özel ve ayrıcalıklı bir öneme sahiptir. Türkiye’deki materyalin üzerindeki yazıtları çözümleyebilmemiz, doğru şekilde okuyabilmemiz, Bizans devletinin taşra teşkilatı ile ilgili verileri netleştirebilmemiz, bu konudaki bilgilerimizi zenginleştirebilmemiz, Köln Üniversitesinin partneri olduğu Sigidoc veri tabanındaki (yurtdışındaki koleksiyonlarda bulunan paralel/benzer mühürler ile ilgili) verilerle karşılaştırabilme imkanına sahip olmamıza bağlı olmuştur. Köln Üniversitesi’nde kötü durumdaki ve okunaksız mühürlerin birçok açıdan fotoğraflanması sonrasında bir yazılım aracılığıyla tek bir karede birleştirilerek mükemmel bir şekilde görüntülenmesini sağlayan Yansıma Dönüşümü Görüntüleme (Reflectance Transformation Imaging/RTI) teknolojisinin kullanımı konulu ve sigillografi bazlı seminerlere de katılma imkanı elde ettik. Proje çalışması sonunda vardığımız sonuçları yaptığımız ve yapmakta olduğumuz yayınlarla bilim dünyasına sunabilmemiz için bu kurumdaki uzmanlarla bir araya gelerek profesyonel görüşlerinden yararlanmamız projemiz açısından ayrıca büyük önem taşımıştır. Projemizin uluslararası platformda (makale-kitap formatında) yayımlayacağımız sonuçlarının sigillografi alanına önemli bir katkı sağlamaktadır.