Tasarım Tabanlı Araştırma Yöntemiyle Medya/Sinema Eğitiminde Üretken Yapay Zekanın Entegrasyonu ve Hibrit Müfredat Tasarımı

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2026 - 2027

Medya ve film endüstrisi, Üretken Yapay Zeka (Generative AI) teknolojilerinin yükselişiyle köklü bir

dönüşüm geçirmekte; "metinden videoya" (text-to-video) üretim araçları, prodüksiyon süreçlerini hızla

yeniden şekillendirmektedir. Sektör artık mezunlardan sadece teknik araç operatörlüğü değil, yapay zeka

ile insan yaratıcılığını birleştirebilen hibrit yetkinlikler beklemektedir. Ancak mevcut medya/sinema eğitimi

müfredatları ağırlıklı olarak teorik kalmakta, öğrencilere bu yeni "insan-makine iş birliği" modelini

kazandıracak uygulamalı pedagojik tasarımlardan yoksun bulunmaktadır.

Medya ve film endüstrisindeki bu köklü dönüşüm, yükseköğretimdeki teorik ağırlıklı eğitim ve öğretim

modellerinin güncellenmesini zorunlu kılmaktadır. Bu projenin temel amacı; Tasarım Tabanlı Araştırma

(DBR – Design-Based Research) metodolojisiyle, üretken yapay zeka (GenAI - Generative Artificial

Intelligence) araçlarının medya/sinema prodüksiyon süreçlerine entegrasyonunu sağlayan

yapılandırmacı ve hibrit bir öğretim müfredatı geliştirmektir.

Araştırma, “Yapılandırmacı Öğrenme Teorisi (Constructivist Learning Theory)”ne dayalı olarak

tasarlanan 14 haftalık bir pilot ders uygulaması üzerinden yürütülecektir. Katılımcı öğrenciler geleneksel

üretim tekniklerine hâkim Anadolu Üniversitesi İletişim Bilimleri Fakültesi Sinema ve Televizyon Bölümü

3. ve 4. sınıf öğrencilerinden oluşacaktır. Çalışma kapsamında; öğrencilerin teknik "komut verme"

(prompting) becerileri, yapay zeka çıktısını yönetme konusundaki "yaratıcı özerklikleri" ve "etik

farkındalık" düzeyleri incelenecektir. Uygulama "Bütüncül Tek Durum Çalışması (Holistic Single Case

Study)" desenine dayanmaktadır. Katılımcılar, "Refleksif Karşılaştırma (Reflexive Comparison)"

yöntemiyle, geleneksel set pratikleri ile yapay zeka destekli üretim süreçlerini (zaman, maliyet, yaratıcı

kontrol) kıyaslayacaktır. Süreç, Yapay Zeka Görsel-İşitsel Okuryazarlığı (AIAL – Artificial Intelligence

Assessment for Learning) çerçevesinde teknik (komut mühendisliği), yaratıcı (özerklik) ve etik

(telif/önyargı) yetkinlikler odağında analiz edilecektir. Veri güvenilirliği; refleksif günlükler, sektörden "Kör

Hakem" değerlendirmeleri ve "Süreç Gözlemcileri"nin verimlilik analizleriyle sağlanacaktır.

Proje, literatürdeki "uygulama açığını" kapatarak, sadece teknoloji kullanımını değil; yapay zekayı bir

"bilişsel ortak" olarak konumlandıran özgün bir pedagojik model sunmaktadır. Çalışma sonucunda,

medya/sinema eğitiminde yapay zeka entegrasyonu için genellenebilir “Tasarım İlkeleri” ve doğrulanmış

bir “Yetkinlik Analiz Çerçevesi” ortaya konularak literatürdeki uygulama boşluğu doldurulacak, ayrıca,

endüstrinin ihtiyaç duyduğu hibrit yetkinliklere sahip insan kaynağının yetişmesi, doğrulanmış bir "AIAL

Yetkinlik Rubriği" ve "Hibrit Prodüksiyon Protokolü"nün literatüre kazandırılması hedeflenmektedir.