Linalool’ün sıçanların kognitif işlevlerinde ve hipokampal morfolojilerinde diyabet ile indüklenen değişimler üzerine etkileri
Yazıcı Şenocak C., Ulupınar E., Can Ö. D. (Yürütücü)
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Doktora, 2022 - 2026
- Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
- Destek Programı: BAP Doktora
- Başlama Tarihi: Aralık 2022
- Bitiş Tarihi: Ağustos 2026
Proje Özeti
Diabetes mellitus, insülin eksikliği ya da insülin işlevindeki bozukluk nedeniyle organizmanın karbonhidrat, yağ ve proteinlerden yeterince yararlanmadığı, kronik hiperglisemi ile seyreden metabolik bir hastalıktır. Nöropati, nefropati, retinopati diyabetin bilinen yaygın komplikasyonlarıdır. Günümüzde diyabetin santral sinir sisteminde yol açtığı nörolojik komplikasyonlar üzerine çalışmalar artmıştır. Diyabetin santral sinir sistemi komplikasyonları ile ilişkili araştırmalar, diyabet hastalarında depresyon, anksiyete ve kognitif bozukluk insidansının genel popülasyona oranla daha yüksek olduğunu göstermektedir. Diyabetin neden olduğu öğrenme ve bellek bozukluklarının moleküler mekanizması tam olarak aydınlatılamamıştır ancak sinaptik iletkenlikteki değişim, hipokampal nöron kaybı ve hipokampal sinaptik plastisitede meydana gelen değişikliklerden kaynaklandığı düşünülmektedir. Ayrıca oksidatif stresin, nöroinflamasyonun, değişmiş serotonin, noradrenalin ve dopamin miktarlarının, glutamat nörotransmisyonundaki bozulmaların da diyabete bağlı olarak gelişen bilişsel bozukluklardan sorumlu olduğu ileri sürülmüştür. Endüstride çok kullanılan bir bileşik olan linalool; Lamiaceae, Lauraceae ve Rutaceae familyalarından 200'den fazla bitki türünde ana uçucu yağ bileşeni olarak bulunan bir monoterpendir. Linalool ve linalool bakımından zengin uçucu yağların antimikrobiyal, antiinflamatuvar, antioksidan ve nöroprotektif özellikler gösterdiği bilinmektedir. Diyabetin santral sinir sistemi komplikasyonlarının altında yatan mekanizmalar arasında oksidatif stres, inflamasyon ve nöronal dejenerasyon gibi süreçlerin yer aldığı göz önünde bulundurulduğunda, linalool’ün var olan farmakolojik aktivitelerinin diyabetin yol açtığı öğrenme ve bellek bozukluklarına karşı terapötik bir potansiyele sahip olması olasıdır. Bu bilgilerden yola çıkılarak bu çalışmada linalool’ün diyabetin neden olduğu öğrenme-bellek bozukluklarına karşı etkilerinin ve hipokampusta diyabet tarafından indüklenen morfolojik değişikler üzerine olası etkinliğinin aydınlatılması planlanmıştır.