Çok kültürlülük ve kültürel önyargı: Üniversite öğrencilerinin kültürel önyargı yaşantılarında bazı psikolojik değişkenlerin rolü

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2024 - 2025

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
Başlama Tarihi: Mayıs 2024
Bitiş Tarihi: Mayıs 2025

Proje Özeti

Bu araştırmada örtük ve açık benlik saygısı ile etnik önyargı arasındaki ilişkiyi hem bireysel hem de toplumsal dinamiklere odaklanarak incelemek amaçlanmıştır. Çalışma iki aşamada yürütülmüştür. İlk aşamada, Etnik Önyargı Ölçeği (EÖÖ), Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nin çeşitli bölümlerine kayıtlı toplam 564 üniversite öğrencisi (380 kadın, 184 erkek) ile geliştirilmiş ve doğrulanmıştır. EÖÖ İnancını Üstün Görme, Dışlama ve Duygusal İlişkiden Sakınma olmak üzere üç faktör ve toplamda 13 maddeden oluşan likert tipi bir ölçektir (α = .862). İkinci aşamada, örtük ve açık benlik saygısının etnik önyargı üzerindeki yordayıcı rolleri, çeşitli mesleki geçmişlere sahip 177 yetişkin (140 kadın, 37 erkek) üzerinde incelenmiştir. Katılımcılar EÖÖ, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği ve araştırmacı tarafından geliştirilen üç maddelik Açık Benlik Saygısı Ölçme Aracı'nı tamamlamışlardır. Örtük ve açık benlik saygısının etnik önyargı üzerindeki yordama gücünü karşılaştırmak için Genelleştirilmiş Doğrusal Modelleme (GLM) kullanılmıştır. Sonuçlar hem örtük hem de açık benlik saygısının etnik önyargıyı anlamlı şekilde yordadığını ancak etkilerinin ters yönlü olduğunu göstermiştir. Açık benlik saygısı arttıkça etnik önyargı azalırken (B = -0.310, p = .035), örtük benlik saygısı arttıkça etnik önyargı yükselmiştir (B = 1.156, p < .001). Model, etnik önyargıdaki değişimin önemli bir kısmını açıklamaktadır (Omnibus χ² = 25.28, p < .001). Bu bulgular, önyargının karmaşık yapısını ve bilinçli-bilinçdışı benlik algılarının önyargılı tutumlar üzerindeki belirleyici rolünü ortaya koymaktadır. Geliştirilen EÖÖ, etnik önyargının bilişsel, duygusal ve davranışsal bileşenlerini bütüncül bir şekilde değerlendirmek için kapsamlı bir araç sunmaktadır. Çalışma, önyargıyı azaltmak ve toplumsal uyumu teşvik etmek için hem açık tutumları hem de örtük psikolojik süreçleri hedefleyen müdahalelere duyulan ihtiyacın altını çizmektedir.