Metformin HCl Yüklü Polimer Bazlı Taşıyıcı Sistemlerin Hazırlanması ve İn Vivo Değerlendirilmesi

Yazıcı Şenocak C., Başaran E., Can Ö. D., Yalçınkaya K., Aykaç K., Demirel M. (Yürütücü), et al.

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2025 - 2027

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
Başlama Tarihi: Haziran 2025
Bitiş Tarihi: Haziran 2027

Proje Özeti

Metformin HCl (MH) bağırsaktan yavaşça emilir ancak bir kısmı emilemez. Bu yüzden yüksek dozlarda (0,5-2 gram/gün) kullanılması gerekmektedir. Oral biyoyararlanımı birey içi ve bireyler arası farklılıklar gösterebilmekle beraber %50-60 olarak nispeten düşüktür. Plazma yarılanma ömrü 1,5-4 saattir. MH’ün mevcut tedavi yöntemlerinin doza bağlı sınırlamaları ve yan etkileri olması nedeniyle yeni ilaç taşıyıcı sistemlerin tedavide kullanımına ihtiyaç bulunmaktadır. Ayrıca yüksek doz taşıyan katı oral dozaj formlarının pediatri ve geriatri nüfusunda kullanım zorlukları da bulunmaktadır.
MH’ün yavaş emilim ve değişken biyoyararlanım gibi bireysel fizikokimyasal özellikleri nedeniyle hızlı emilim ile yüksek biyoyararlanım ve düşük yan etkiler için yeni ilaç salım sistemlerine ihtiyaç bulunmaktadır. Literatür araştırması sonucunda, MH’ün emilimini, biyoyararlanımını ve bu gelişmelere bağlı olarak etkinliğini arttırmaya yönelik olarak; polimerik nanopartikül (PNp), polimerik nanosünger (PNs) ve polimerik misellerin (PMi) hazırlanması ile bu sistemlerin in vitro-in vivo değerlendirilmeleri çalışmaları proje kapsamına alınmıştır. Polimerik nanosistemlerin hazırlanmasında püskürterek kurutma, mikrodalga sentezli ve ince film hidrasyon yöntemleri kullanılacaktır. Nanosistemlerin in vitro karakterizasyon çalışmalarında; partikül büyüklüğü ve dağılımı, polidisperslik indisi (PDI), zeta potansiyel (ZP), diferansiyel taramalı kalorimetri (DSC), infrared (FT-IR), nükleer manyetik rezonans (NMR), taramalı elektron mikroskop (SEM) analizleri ile enkapsülasyon etkinliği, in vitro salım, kararlılık çalışmaları yer alacaktır.
Diyabet tedavisi için iyi bilinen bir ilaç olan MH’ün potansiyel antikanser etkileri de bulunmaktadır. Çalışmada optimum olarak seçilen formülasyonların kanserli ve sağlıklı hücreler üzerindeki etkileri MTT testi ile değerlendirilecek, apoptotik etkilerinin incelenmesi Annexin V-FITC/PI ve akım sitometri cihazıyla gerçekleştirilecektir. Planlanan in vivo çalışmalarda ise sağlıklı sıçanlar üzerinde oral biyoyararlanım, Tip II diyabet oluşturulmuş sıçanlarda farmakokinetik ve etkinlik çalışmaları yapılacaktır.
MH yüklü siklodekstrin PNs ve PMi ile sıçanlar üzerinde oral biyoyararlanım ve Tip II diyabet etkinlik çalışmaları proje ile ilk kez yapılacaktır. Ayrıca hazırlanacak nanosistemlerde literatürde daha önce kullanılmamış olan polimerler kullanılacaktır. Projede MH içeren yeni taşıyıcı sistemlerin farklı polimerler ile geliştirilmesi ile, etkin, güvenli ve hasta uyuncu yüksek tedavi seçenekleri için avantaj sunulması beklenmektedir.