Gençlerin Karbon Ayak İzi Farkındalıkları ve Mali Teşviklerin Etkisinin Belirlenmesi

TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2026 - 2027

Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
Destek Programı: 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı
Başlama Tarihi: Eylül 2026
Bitiş Tarihi: Haziran 2027

Proje Özeti

Karbon ayak izi, ekonomik aktörlerin günlük faaliyetleri sonucunda atmosfere saldığı toplam sera gazı miktarını ifade eder. Bu kavram, yalnızca doğrudan enerji tüketimi ve ulaşım faaliyetlerinden kaynaklanan emisyonları değil, aynı zamanda ürün ve hizmetlerin üretim, taşınma ve tüketim süreçlerinde ortaya çıkan dolaylı karbon salımlarını da kapsamaktadır. Artan karbon emisyonları, küresel sıcaklıkların yükselmesine, ekosistemlerin bozulmasına, deniz seviyesinin yükselmesine, kuraklığa ve biyolojik çeşitliliğin azalmasına yol açmaktadır. Bu nedenle, çevresel sürdürülebilirliğin sağlanması ekonomik ve sosyal politikalarla desteklenmesi gerekmektedir.

Bu çerçevede projede, 18-25 yaş arası genç bireylerin karbon ayak izi farkındalıkları ve karbon ayak izini azaltmaya yönelik davranışları belirlenecek ve gençlerin mali teşviklere (ulaşım desteği, nakit iadesi, depozito iadesi, yeşil alışveriş indirimi, geri dönüşüm ürünlerine yönelik indirim kuponları vb.), yönelik katılım düzeyleri ve mali teşviklerin düşük karbonlu yaşam biçimlerini benimseme üzerindeki etkisi ölçülecektir. Bu amaçla; Eskişehir’deki 18-25 yaş arası Anadolu Üniversitesi, Osmangazi Üniversitesi ve Eskişehir Teknik Üniversitesi öğrencilerine yönelik geliştirilecek anket uygulamasının gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. Anket; 18-25 yaş arası genç bireylerin ulaşım tercihleri, enerji kullanımı, beslenme alışkanlıkları ve genel tüketim davranışları gibi karbon ayak izini etkileyen temel alanları kapsayacaktır. Bunun yanı sıra ankette bireylerin mali teşvik tercihlerinin açığa çıkarılmasını sağlayacak sorular da yer alacaktır. Elde edilecek bulgular aracılığıyla gençler için hangisi daha uygulanabilir? sorusuna yanıt verecek şekilde mali teşvik tercihlerinin açığa çıkarılması amaçlanmaktadır. Böylece genç nüfusta hangi mali enstrümanın en fazla karbon ayak izini azaltmaya yönelik benimseme niyetini etkilediğine dair uygulanabilir politika önerileri sunulması planlanmaktadır.

Araştırma bulgularının, genç bireylerin karbon ayak izi farkındalık düzeylerini ortaya koymasının yanı sıra, düşük karbonlu yaşam biçimlerini destekleyen teşviklerin geliştirilmesine katkı sağlama potansiyeli bulunmaktadır. Ayrıca çalışma, gençlerde çevre bilincini artırmaya yönelik farkındalık programları ve pilot projelerin geliştirilmesine de olanak sağlayabilecektir.