Aile Bütünlüğünü ve Ebeveyn Psikolojik İyi Oluşunu Güçlendiren Bir Model: Otizmli Çocuğa Sahip Ailelere Yönelik Filial Terapi Programının Etkililiği

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Diğer, 2026 - 2027

Projenin Amacı: Bu proje, Otizmli Çocuğa Sahip Ebeveynlere Yönelik Filial Terapi Programının Etkililiğini

geleneksel psikolojik destek modelleri karşısında sınamayı amaçlamaktadır. Projenin temel amacı, ebeveyn

otizmli çocuk etkileşimini güçlendiren ve ebeveynlerin psikolojik zorlanmalarının üstesinden gelmelerini

destekleyen ulusal ve uluslararası alanda uygulanabilir bir model ortaya çıkarmaktır.

Projenin Konusu-Kapsamı: Ulusal literatürde ilk olma özelliğini taşıyan bu çalışma, otizm alan yazınındaki

eksiklik odaklı yaklaşımlar yerine, nöroçeşitlilik perspektifini benimseyen yeni ve özgün bir bakış açısı

sunacaktır. Aile bütünlüğüne ve ebeveynlerin iyi olma haline odaklanarak, ebeveynlerin kendi ihtiyaçlarını göz

ardı etme eğilimini (çocuğun tanılı durumunun merkezde olması) tersine çevirmeyi hedefler.

Projenin Hedef Problemi: Otizm alan yazınındaki çocuk eğitimi odaklı ve ebeveynlerin psikolojik ihtiyaçlarını

arka planda bırakan yaklaşımların eksikliğidir. Proje, ebeveynleri değişimin pasif gözlemcisi değil, birincil

aktörü olarak konumlandırarak bu literatür boşluğunu doldurmayı hedeflemektedir. Proje, 3-8 yaş aralığında

otizm tanılı çocuğu olan ebeveynleri kapsamaktadır. Temelde, ebeveynlerin çocuklarıyla etkili oyun yoluyla bağ

kurmalarını sağlayan filial terapi modelinin, ebeveynlerin yaşam kalitesi, psikolojik iyi oluşu ve evlilik doyumu

üzerindeki etkileri ele alınmaktadır.

Projenin Katkısı: Toplumsal düzeyde aile bütünlüğünün korunmasına ve ebeveyn stresinin azaltılmasına katkı

sunacaktır. Bilimsel olarak, nöroçeşitlilik perspektifini benimseyen ilk ulusal filial terapi modelini literatüre

kazandıracak; ruh sağlığı uzmanları için modüler bir eğitim programı ve web tabanlı bir destek sistemi

oluşturacaktır.

Projenin Yöntemi: Araştırma, "nitel-nicel-nitel" ardışık dizilimine sahip "iç içe karma yöntem deseni" ile

yürütülecektir. Süreç; uzman ve ebeveyn görüşmeleriyle modelin yapılandırılması, deney ve kontrol (etkileşim)

gruplarıyla deneysel uygulama ve son olarak nitel derinlemesine görüşmelerle değerlendirme aşamalarını

içermektedir.