Pirazolin türevi bazı bileşiklerin antidepresanbenzeri etkinliklerinin araştırılması
Yazıcı Şenocak C., Can Ö. D., Türkoğlu Sağlık G., Kandemir Ü., Turan Yücel N. (Yürütücü)
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2025 - 2026
- Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
- Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
- Başlama Tarihi: Kasım 2025
- Bitiş Tarihi: Aralık 2026
Proje Özeti
Depresyon, hem dünyada hem de ülkemizde prevelansı oldukça yüksek olan ve insanların yaşam kalitesini etkileyen önemli bir küresel sağlık problemidir. Günümüzde depresyon terapisinde kullanılan çeşitli ilaçların varlığına rağmen, bu ilaçların yan etkileri kullanımlarını kısıtlayabilmekte ve tedavinin başarısını düşürmektedir. Bu nedenle, hem etkili ve hem de daha güvenli antidepresan aktiviteye sahip bileşiklerin keşfedilmesi ve geliştirilmesi için farmasötik alanda çalışmalar yapılmakta ve yeni bileşikler sentezlenmektedir.
Pirazolin, birbirine komşu iki azot atomu içeren beş üyeli heterosiklik bir halkadır. Literatürde kimyasal yapısında pirazolin halkası taşıyan moleküllerin antioksidan, antimikrobiyal, antikanser, antihiperglisemik aktivitelere sahip olduğuna ilişkin çalışmalara rastlamak mümkündür. Ayrıca santral sinir sistemi ile ilişkili olarak antikonvülzan, antiinflamatuvar, analjezik, nöroprotektif etkileri de gösterilmiştir. Bu çalışmanın konusu olan antidepresan-benzeri aktivite açısından değerlendirildiğinde ise literatürde kimyasal yapısında pirazolin halkası taşıyan bileşiklerin antidepresan ve anksiyolitik aktivitelere sahip olduğuna ilişkin çok sayıda çalışmaya rastlanmaktadır. Pirazolin türevlerinin geniş farmakolojik etki spekturumundan ve antidepresan etkinlik gösterme potansiyellerinden hareketle bu proje çalışmasında, Anadolu Üniversitesi Farmasötik Kimya Anabilim Dalı tarafından sentezlenmiş ve antinosiseptif etkinlikleri bildirilmiş olan on iki adet orijinal bileşiğin olası antidepresan-benzeri aktivitelerinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmada aynı yaşta Balb/c fareler kullanılacaktır. Test maddeleri farelere intraperitonal yolla (i.p.) 100 mg/kg dozda uygulanacaktır. Antidepresan-benzeri etkiyi değerlendirmek üzere kuyruktan asma testi ve modifiye zorlu yüzme testi gerçekleştirilecektir. Test edilen bileşiklerin farelerin motor koordinasyonları üzerine olası etkinliğini değerlendirmek üzere ise Rota-Rod testi yapılacaktır.
Klinikte kullanılan antidepresan ilaçların potensleri ve yan etki profilleri göz önünde bulundurulduğunda, yeni antidepresan ilaçların keşfi ve gelişimi büyük öneme sahiptir. Bu bağlamda, bu çalışmanın sonucunda elde edilebilecek olası bir in vivo etki, depresyon tedavisinde yeni ilaç moleküllerinin tasarlanması ve geliştirilmesi çalışmalarına katkı sağlanmış olacaktır.