Ebeveyn-Çocuk İlişkilerinde Duygusal Sınır İhlallerinin Bağlamsal Belirleyicileri ve Psikososyal Etkileri: Yapısal Eşitlik Modellemesi ve Ebeveyn Onay Ölçeğinin Geliştirilmesi
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2026 - 2027
- Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
- Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
- Başlama Tarihi: Şubat 2026
- Bitiş Tarihi: Kasım 2027
Proje Özeti
bakış açısıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Duygusal ensest, ebeveynin eşiyle doyurucu bir duygusal ilişki kuramaması sonucu bu eksikliği çocuğuyla kurduğu ilişkide telafi etmeye çalıştığı, çocuğun ise ebeveyne arkadaşlık, sırdaşlık ve duygusal destek sağlamak gibi yetişkin düzeyinde roller üstlendiği bir ebeveynlik biçimidir. Bu süreç, çocuğun gelişimsel sınırlarını ihlal ederek mutsuzluk, düşük yaşam doyumu ve psikolojik kırılganlık gibi sonuçlara zemin hazırlamaktadır.
Proje iki aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada, yetişkin çocuklardan toplanacak olan verilerle bir yapısal eşitlik modeli (SEM) kurulacaktır. Modelde, anneye ve babaya yönelik vekil eşlik (AnneVE, BabaVE) ayrı yordayıcılar olarak ele alınacak; mutsuz çocukluk (MC) aracılığıyla yaşam doyumu (YD) üzerindeki paralel yollar karşılaştırılacaktır. Genişletilmiş modelde, sosyoekonomik düzey (SED) ile çocukluk dönemine ilişkin ev içi güçlükler (ebeveynlerin yaşadıkları ruhsal, fiziksel ve ilişkisel sorunlar olarak formule edilecek) her iki ebeveyn zincirinin başlangıcına eklenerek il modeldeki ilişkilerin bağlamsal koşullara duyarlılığı değerlendirilecektir.
İkinci aşamada, Çocukluk Çağı Duygusal Ensest Ölçeği’nin Vekil Eş alt boyutu ebeveyn perspektifine uyarlanarak Ebeveynin Çocuğu Vekil Eş Rolüne Yerleştirmeye Onay Ölçeği (Parental Surrogate Spouse Approval Scale – PSSAS) geliştirilecektir. Ölçeğin geçerliği Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile sınanacak; ebeveynin yaşadığı ruhsal, fiziksel ve ekonomik güçlüklerin onay düzeyi üzerindeki etkileri regresyon analizi ile değerlendirilecektir.
Proje, ebeveyn-çocuk ilişkilerindeki duygusal sınır ihlallerinin kökenlerini görünür kılarak, fonksiyonel olmayan ebeveynlik tarzlarına ilişkin farkındalık geliştirilmesi ve bu tür ebeveynliğe maruziyetin önlenmesi ve müdahalesine yönelik ruh sağlığı uygulamalarına bilimsel temel sağlanması açısından özgün bir katkı sunacaktır.