EKONOMİK KARMAŞIKLIK VE BÜYÜME İLİŞKİSİ: PANEL VERİ ANALİZİ

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tez Danışmanı: Bülent Günsoy

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Ekonomik karmaşıklık, bir ülkenin ihraç ettiği ürünler ve aynı ürünleri ihraç eden diğer ülke sayısına göre hesaplanan bir endekstir. Karmaşıklığı yüksek ekonomiler, çeşitlendirilmiş üretim yapısı ve dayanıklılıkları sayesinde genellikle daha yüksek gelir ve ekonomik büyüme seviyelerine ulaşır. Özellikle uzun dönemde ekonomik karmaşıklıklarını artıran ülkeler, daha yüksek ekonomik büyüme oranları yakalayabilmektedir.

Bu tez çalışmasında ekonomik karmaşıklık ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki, seçilmiş 102 ülke kapsamında 2002-2021 dönemi için panel veri analizi kullanılarak incelenmektedir. Çalışmada ekonomik karmaşıklık endeksinin genel hesaplanan hali, sanayi ve tarım ürünleri ayrıştırılarak hesaplanan karmaşıklık endeksleri bulunmaktadır. Çalışmada öncelikle 102 ülke arasında bir ayrıma gidilmeden analiz yapılmaktadır. Daha ülkeler, gelir seviyelerine göre 3 ülke grubuna ayrılarak analizler uygulanmaktadır. Genel ekonomik karmaşıklık, sanayi ekonomik karmaşıklık ve tarım ekonomik karmaşıklık endekslerinin yer aldığı üç model oluşturulmuştur. Elde edilen sonuçlara göre ise kısa dönemde, genel ekonomik karmaşıklık ve sanayi ekonomik karmaşıklık endekslerinin ekonomik büyüme üzerinde etkisinin olmadığı görülmüştür. Tarım ekonomik karmaşıklık endeksinin ise ekonomik büyümeyi negatif etkilediği ve hiçbir etkisinin olmadığına dair sonuçlar elde edilmiştir. Uzun dönemde ise bu söz konusu genel ekonomik karmaşıklık endeksinin ve sanayi ekonomik karmaşıklık endeksinin, ekonomik büyümeyi pozitif yönlü olarak etkilediği tespit edilmiştir. Tarım ekonomik karmaşıklığının ise uzun dönemde büyümeyi pozitif olarak etkilediği ve hiç etkilemediğine yönelik sonuçlar belirlenmiştir.