Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tez Danışmanı: Kıymet Selvi
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu araştırmada, harmanlanmış öğrenme sürecinde, Öğretim İlke ve Yöntemleri dersinde
öğrencilerin etkileşimlerinin ve öğrenme düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu
temel amaca yönelik olarak, harmanlanmış öğrenme sürecinde öğrenci-öğrenci,
öğrenci-öğretim elemanı ve öğrenci-içerik etkileşimleri ile öğrencilerin öğrenme
düzeyleri incelenmiş, süreç detaylı bir biçimde irdelenmiştir.
Araştırma, katılımcı eylem araştırması olarak desenlenmiştir. Araştırma, 2010-
2011 Öğretim Yılı Güz Dönemi’nde, Öğretim İlke ve Yöntemleri dersinde, Anadolu
Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Sosyal Bilgiler Öğretmenliği
Programı’nın ikinci sınıfında öğrenim gören 30 öğrencinin katılımıyla ve 12 haftalık
uygulama süreciyle gerçekleştirilmiştir. Dersin öğrenme-öğretme sürecinde; yüz-yüze
sınıf, eş-zamanlı sanal sınıf, tartışma forumları ve blog sayfası olmak üzere dört
öğrenme ortamı harmanlanmıştır. Uygulama sürecinde, Felder-Silverman Öğrenme Stili
Modeli çerçevesinde geliştirilen çevrimiçi ders etkinlikleri, yüz-yüze sınıf etkinlikleri
ile birlikte gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri; akademik başarı testi, etkinlik
seçim formu, yüz-yüze ders video kayıtları ve çevrimiçi öğrenme ortamı kayıtları, yüzyüze ders çalışma kâğıtları, anket, görüşmeler, öz-değerlendirmeler, araştırmacı
günlüğü ve alan notları, Geçerlik ve Güvenirlik Komitesi ses kayıtları olmak üzere
çeşitli nitel ve nicel veri toplama araçları ile toplanmıştır.
Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, harmanlanmış öğrenme sürecinde
öğrencilerin etkileşimlerine ilişkin belirlenen sorunların daha çok öğrenci katılımlarına,
öğrenci-öğrenci etkileşimine ve öğrenci-içerik etkileşimine yönelik sorunlar olduğu ve
iv
bu sorunların eylem araştırması sürecinde çözümlendiği görülmüştür. Öğrencilerin
çevrimiçi ders etkinliklerine katılımlarının da uygulama sürecinde arttığı belirlenmiştir.
Öğrenci-öğrenci etkileşiminin nasıl olduğuna ilişkin bulgular, etkileşimin
uygulama sürecinde genel olarak bir artış sergilediğini ve öğrencilerin daha çok
birbirlerinin görüşlerini onaylama, geliştirme, sorularına yanıt verme gibi etkileşim
yolları ile öğrenci-öğrenci etkileşimini gerçekleştiklerini göstermiştir. Öğrenci-öğretim
elemanı etkileşiminin ise nicelik açısından, eş-zamanlı etkinliklerde uygulama sürecinin
başından itibaren oldukça fazla olduğu, farklı-zamanlı etkinliklerde ise bu etkileşim
türünün uygulama sürecinde arttığı belirlenmiştir. Bununla birlikte, öğrenci-öğretim
elemanı etkileşiminin daha çok öğretim elemanının öğrencilere soru yöneltmesi ve
öğrencilerin bu sorulara yanıt vermeleri ile gerçekleştiği görülmüştür. Öğrenci-içerik
etkileşiminin de uygulama sürecinde genel olarak bir artış sergilediği belirlenmiş ve
öğrencilerin içerikle etkileşimlerinin; kişisel görüş, akademik bilgi, soru, deneyim
paylaşımı gibi yollarla içeriğe katkı olarak gerçekleştiği tespit edilmiştir. Üç etkileşim
türüne ilişkin gözlenen etkileşim yollarının uygulama sürecinde çeşitlenmesiyle de
öğrenci etkileşimlerinin niteliğinin arttığı söylenebilir.
Öğrencilerin başarı testi sonuçlarına göre, öğrenmelerinin anlamlı bir artış
sergilediği görülmüştür. Bununla birlikte, öğrencilerin öğrenme düzeylerinin ise daha
çok bilişsel alanda kavrama düzeyinde olduğu, ayrıca uygulama sürecinde bilişsel
alandaki öğrenmelerin düzeyinin arttığı belirlenmiştir. Duyuşsal alana yönelik
öğrenmelerin de uygulama sürecinde arttığı gözlenmiştir. Öğrencilerin görüşlerinin ise
öğrenci etkileşimlerine ve öğrenmelerine ilişkin bulguları desteklediği görülmüştür.
Öğrencilerin görüşlerine göre, derse katılan diğer öğrencilerin, öğretim elemanının ve
ders etkinliklerinin öğrencilerin öğrenmelerine katkı sağladığı ve öğrencilerin Öğretim
İlke ve Yöntemleri dersi amaçları doğrultusunda öğrenmeler gerçekleştirdikleri
belirlenmiştir.
Araştırma bulgularına dayalı olarak, öğrencilerin çevrimiçi etkinliklere
katılımları ve etkileşimleri konusunda çeşitli sorunlar yaşandığı, bu sorunların işlevsel
kararlarla çözümlendiği, öğrencilerin öğrenci-öğrenci, öğrenci-öğretim elemanı,
öğrenci-içerik etkileşimleri, akademik başarıları ve öğrenme düzeylerinin uygulama
sürecinde gelişme gösterdiği ve öğrencilerin derse katılımları arttıkça etkileşimlerinin
de arttığı belirlenmiştir. Bu bağlamda, bu araştırmada gerçekleştirilen harmanlanmış öğrenme uygulamasının, öğrencilerin etkileşimlerinin ve öğrenme düzeylerinin
artmasında oldukça etkili olabileceği sonucuna ulaşılmıştır.