Çevrimiçi derslerde öğretme-öğrenme sürecinin etkililiğinin değerlendirmesi (Anadolu Üniversitesi örneği)
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tez Danışmanı: Mustafa Sağlam
Tezin Onay Tarihi: 2006
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki hızlı gelişmeler, eğitim alanını da derinden etkilemiş
ve eğitimin gerçekleştiği ortamlarda ve öğretme-öğrenme süreçlerinde bir dizi yeni
uygulamalara yer verilmesini hem olanaklı hem de zorunlu kılmıştır. Bu
uygulamalardan birisi de, öğretme-öğrenme süreçlerinin bilgisayar ve internet tabanlı
sanal ortamlarda gerçekleşmesidir. Eğitimin her aşamasında, özellikle yükseköğretimde,
öğretme-öğrenme süreçlerinin sanal ortamlarda uygulandığı çevrimiçi eğitim örnekleri
giderek yaygınlaşmaktadır. Anadolu Üniversitesinde pek çok birimde çevrimiçi eğitim
uygulamalarına önem ve ağırlık verilmektedir. Nitekim 2005-2006 öğretim yılı güz
döneminde çeşitli programlarda yirmiyi aşkın ders çevrimiçi olarak yürütülmüştür.
Anadolu Üniversitesi, etkili bir çevrimiçi eğitimin gerçekleşmesi için gerekli teknolojik
olanakları öğrencilere ve öğretim elemanlarına sunmasına karşın, çevrimiçi derslerde
etkili bir öğretme-öğrenme sürecinin gerçekleştirilip gerçekleştirilemediği
bilinmemektedir. Bu nedenle, üniversitenin sunduğu olanakların etkili biçimde
kullanılabilmesi için, Anadolu Üniversitesinde uygulanan çevrimiçi derslerin
etkililiğinin değerlendirilmesi ve geliştirilmeye açık yönlerinin ortaya konması önemli
bir gerekliliktir. Bu gerekliliğine dayandırılan araştırmada, Anadolu Üniversitesinde
2005-2006 öğretim yılı güz döneminde çevrimiçi olarak yürütülen derslerde öğretme-
v
öğrenme süreçlerinin etkili bir çevrimiçi öğretimin öğelerine sahip olup olmadığının
öğrenci ve öğretim elemanlarının görüşlerine göre değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Araştırma, 2005-2006 öğretim yılı güz döneminde uygulanan çevrimiçi dersleri alan
150 öğrenci ve söz konusu dersleri yürüten 17 öğretim elemanı ile gerçekleştirilmiştir.
Araştırma tarama modelinde yapılmış ve öğrencilerle öğretim elemanlarının görüşleri
anket aracılığı ile alınmıştır. Uygulanan anket üç bölümden oluşmuştur. Anketin birinci
bölümünde öğrencilerin kayıtlı oldukları program ve değerlendirdikleri çevrimiçi ders,
öğretim elemanlarının da yürüttükleri çevrimiçi ders sorulmuştur. Anketin ikinci
bölümündeyse, çevrimiçi derslerinin öğretme-öğrenme sürecinin değerlendirmesi ile
ilgili görüşleri toplamaya dönük 71 maddeye yer verilmiştir. Üçüncü bölümde de,
derslerin öğretme-öğrenme süreci ve teknik konular ile ilgili görüş, sorun ve önerileri
belirtmeye dönük açık uçlu sorulara yer verilmiştir. Araştırmada elde edilen verilerin
çözümlenmesi bilgisayar ortamında SPSS (Statistical Package for the Social Sciences)
bilgisayar programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde
öğrencilerin ve öğretim elemanlarının her bir önermeye katılma durumlarını gösteren
yanıtlar ile çevrimiçi derslerin öğretme-öğrenme süreci ile ilgili konularda ve teknik
konularda ekledikleri görüş, öneri ve sorunların, öğrenciler ve öğretim elemanları için
ayrı ayrı yüzde ve frekansları hesaplanmış ve çizelgeleştirilmiştir.
Araştırmada, öğrencilerin ve öğretim elemanlarının yanıtlarından elde edilen bulgulara
dayanarak, Anadolu Üniversitesinde 2005-2006 öğretim yılı güz döneminde yürütülen
çevrimiçi derslerde öğretme-öğrenme sürecinin etkililiğini sağlayan öğelerden öğretim
öncesi etkinliklere ve içeriğin sunumu ilkelerine büyük oranda yer verilirken, öğrenci
katılımı ve etkileşimi sağlayıcı uygulamalara yeterli düzeyde yer verilmediği,
pekiştirme, dönüt ve düzeltme etkinliklerine orta düzeyde yer verildiği; çevrimiçi
derslerdeki teknik yeterliliği sağlayan öğelerden uygun internet teknolojileri ve
uygulamalarına ve eğitsel amaçlı web sitesinin tasarım ilkelerine büyük oranda yer
verildiği ancak teknik desteğe yeterince yer verilmediği sonucuna ulaşılmıştır.