AVRUPA BİRLİĞİ'NİN DÜZENSİZ GÖÇLE MÜCADELESİ: ORTA AKDENİZ'DE SINIR GÜVENLİĞİ-İNSAN GÜVENLİĞİ İKİLEMİ
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Ayşe Gülce Uygun
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Uluslararası göç hareketlerinde düzensizlik durumu, küresel eşitsizlikler, yerel çatışmalar ve zayıf yönetişim sistemlerinin kesişiminde ortaya çıkan çok katmanlı bir olgudur. Düzensiz göç olgusu ile mücadele hem ulusal güvenliği hem de yaşam hakkı ve sığınma hakkı gibi insan haklarını dikkate almayı gerektiren karmaşık bir süreç olduğundan, düzensiz göçle ilgili politika yapımı çeşitli ikilemleri beraberinde getirmektedir. Bu çalışma, Orta Akdeniz'de düzensiz göçe yönelik Avrupa Birliği düzeyli politikaların içerdiği sınır güvenliği ile insan güvenliği arasındaki ikilemi analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda öncelikle, göç ile sınır ve insan güvenliği ilişkisi Eleştirel Güvenlik Çalışmaları bağlamında değerlendirilmiş; göç yönetişimi, göçün dış boyutu ve AB'de göç yönetişimini oluşturan temel aktörler açıklanmıştır. Ardından, Avrupa Birliği'nde göç-güvenlik ilişkisinin inşasına katkı sağlayan, ortak sığınma ve göç politikasının tesisine yönelik yasal düzenlemeler tarihsel düzlemde aktarılmıştır. 2015 yılında Avrupa'ya yönelik göçün, II. Dünya Savaşı'ndan bu yana en yüksek sayıya ulaşması ise, özellikle ön saftaki üye devletlerle dayanışmaya dayalı ortak çözümler üretmenin güçlüğünü ve üye devletler arasındaki politika farklılıklarını görünür kılmıştır. Bu bağlamda çalışmanın analiz bölümünde 2015 yılı ve sonrasında düzensiz göçü yönetmeye yönelik AB resmi dokümanları, göç yönetişiminde AB dayanışması, göçün dış boyutu, sınır güvenliği ve insan güvenliği alt temaları kapsamında içerik analizi yöntemi ile yorumlanmış; AB politikasında öne çıkan anlatılar ile bunlara bağlı eylem alanları açıklanmıştır. Bu eylem alanları ile ilişkili olarak, Orta Akdeniz'de düzensiz göçün kontrolünde ön plana çıkan üye devlet İtalya'nın ulusal göç ve dışsallaştırma stratejileri ile Avrupa Birliği'nin dış göç yönetişimi arasındaki ilişki, sınır kontrolünü güçlendirici pratikler ve göçmenlerin güvenliğini etkileyen uygulamalar bağlamında analiz edilmiştir.