Yeşil İnsan Kaynakları Yönetimi Uygulamaları: Tekstil İşletmelerinde Yeşil Seçme ve Yerleştirme ile Yeşil Eğitim ve Geliştirme Fonksiyonları Üzerine Bir Araştırma

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İzmir Demokrasi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İnsan Kaynakları Yönetimi , Türkiye

Tez Danışmanı: Doç. Dr. Ece Kuzulu

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu çalışmanın temel amacı, sürdürülebilir üretim uygulamalarına sahip tekstil işletmelerinin İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) süreçlerinde yer verdiği yeşil uygulamaları tespit etmek ve ilgili işletmeleri yeşil seçme ve yerleştirme ile yeşil eğitim ve geliştirme fonksiyonları yönünden incelemektir.

Keşfedici bir çalışma olması nedeniyle, bu araştırmada nitel yöntem kullanılmıştır. Sürdürülebilir üretim uygulamalarına sahip on farklı tekstil işletmesi, bu çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Örneklem içerisinde yer alan tekstil işletmelerinde çalışan insan kaynakları (İK) ya da sürdürülebilirlik profesyonelleri ile yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Ayrıca ilgili işletmelerin web sitelerinden ve kamuya açık yeşil raporlarından da ikincil kaynak olarak yararlanılmıştır. Elde edilen veriler MAXQDA 2020 nitel veri analiz programı aracılığıyla analiz edilmiştir.

Araştırma sonucunda işletmelerin yeşil İKY uygulamalarının henüz gelişme aşamasında olduğu, tam olarak yapılandırılmadığı ve yeşil uygulamalara yer verilse dahi bunun bütüncüllükten uzak olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla işletmelerin İKY süreçlerinde yer verdiği yeşil uygulamalar mevcuttur, ancak bu uygulamalar yeşil İKY çatısı altında sistematik bir şekilde yürütülmemektedir. İşletmelerin İKY süreçlerinde en fazla yer verdiği yeşil uygulama, kâğıt kullanımının azaltılmasına yönelik dijitalleşme uygulamasıdır. Yine aynı işletmelerin çalışanlardan en çok bekledikleri yeşil davranış ise, enerji tasarrufu davranışı olarak tespit edilmiştir. İşletmeler yeşil adayları işletmeye çekmek için en fazla sosyal medya ve web sitesi paylaşımlarından yararlanmaktadır. İş ilanı yayınlama noktasında ise Kariyer.net ve LinkedIn gibi dijital platformlar ön plana çıkmaktadır. Yeşil farkındalığa dayalı seçim kriterinde ise, role-özgü yeşil farkındalık üzerinde durulmaktadır. İşletmeler tarafından çalışanlara en çok temel çevre eğitimi sunulmaktadır. Eğitim içeriği olarak, atık yönetimi eğitimi en çok sunulan eğitimdir. İşletmeler çalışanlarına çevre eğitimini en çok bilgilendirme vi ve bilinçlendirme ile farkındalık yaratma amacıyla vermektedir. Eğitim çıktılarına bakıldığında ise, atıkların doğru ayrıştırılması ve farkındalık artışı ön plana çıkmaktadır.

Bu çalışmanın Türkiye bağlamında ve tekstil sektöründe yürütülmesi araştırmanın kısıtlarından biridir. Ayrıca çalışmanın ana veri kaynağının katılımcı ifadelerine dayanması da bir diğer kısıtlılıktır. Belirtilmesi gereken son kısıt ise, bu çalışmanın yeşil İKY fonksiyonlarından yalnızca yeşil seçme ve yerleştirme ile yeşil eğitim ve geliştirme fonksiyonlarına odaklanmış olmasıdır.