0-3 YAŞ İŞİTME KAYIPLI ÇOCUK AİLELERİNİN DİL GELİŞİMİNİ DESTEKLEME BECERİLERİNİN TELEPRAKTİS TEMELLİ AİLE EĞİTİMİ YOLUYLA GÜÇLENDİRİLMESİ
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Murat Doğan
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)
Özet:
Aile merkezli erken eğitim uygulamalarında bilgilendirme, rehberlik, müdahale ve değerlendirme boyutlarında önemli nitelik ve erişilebilirlik sorunları bulunmaktadır. 0-3 yaş işitme kayıplı çocukların aile merkezli erken eğitiminde niteliği esas alan telepraktis, erişilebilirlik sorununun çözümünde potansiyel barındırmaktadır. Araştırmanın amacı, 0-3 yaş işitme kayıplı çocukların dinleme ve dil gelişimini destekleme becerilerinin telepraktis temelli aile eğitimi yoluyla güçlendirilmesidir. Eylem araştırması olarak yürütülen çalışmada üye denetiminde ihtiyaç analizi, uygulamaya hazırlık, uygulama ve değerlendirme aşamalarından oluşan döngüsel bir süreç izlenmiştir. Katılımcılar, 0-3 yaş çocuğunda işitme kaybı olan dört ebeveyn ve çocuklarıdır. Araştırmanın fiziki ortamı İÇEM, çevrimiçi ortamı bireyselleştirilmiş Facebook platformu, Zoom ve WhatsApp uygulamalarının entegre kullanımına dayanan altyapıdır. Gözlemler, görüşmeler, anket, ölçek, belgeler ve ortam ürünleri, araştırmacı günlüğü ve saha notları ile toplanan veriler süreç içerisinde sistematik olarak analiz edilmiştir. Bulgular, dört çocukta dinleme, alıcı ve ifade edici dil, iletişim ve bilişsel alanlarda gelişim gözlemlendiğini göstermiştir. Ebeveynlerin dinleme ve dil gelişimini destekleyici düşük düzey stratejilerle birlikte yüksek düzey stratejileri kullanmaları ve birincil kolaylaştırıcı olarak rolleri desteklenmiştir. Araştırma, ülkemizde telepraktis temelli aile eğitiminin eylem araştırmasıyla desenlendiği ilk çalışma olma özelliğiyle, ulusal ve uluslararası aile merkezli erken eğitim alan yazınına bağlama özgü bir katkı sunduğu düşünülmektedir. Nitelikli ve erişilebilir aile merkezli erken eğitim hizmetleri için telepraktisin uygulanabilirliğine, standartlarının belirlenmesine ve yaygınlaştırılmasına ilişkin daha fazla bilimsel araştırmaya ihtiyaç vardır.
Anahtar Sözcükler: Aile merkezli erken müdahale, Aile eğitimi, Telepraktis, Ebeveyn koçluğu, 0-3 yaş işitme kaybı.