Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FARMAKOGNOZİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tez Danışmanı: Kemal Hüsnü Can Başer
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Türkiye'de ticari önem taşıyan kültüre alınmış Origanum elerinin uçucu
yağlarının verim ve bileşimlerinde vejetasyon dönemlerine bağlı
değişimleri ortaya koymayı amaçlayan bu çalışmada, O. majorana L" O.
onites L. ve O. vulgare ssp. hirtum (Link) Ietswaart türleri
araştırıldı. Kültür bitki örnekleri iki sene boyunca farklı gelişme
dönemlerinde tarladan toplanarak kurutulup uçucu yağ miktarı ve
kompozisyondaki değişimleri bakımından değerlendirildi. Uçucu yağ elde
etme amacıyla hidrodistilasyon, mikrodalga destekli hidrodistilasyon ve
mikrodistilasyon yöntemleri kullanıldı. Mikrodalga destekli
hidrodistilasyon yöntemiyle klasik hidrodistilasyona nazaran daha kısa
sürede benzer kompozisyon ve verimde uçucu yağ elde edildi.
Mikrodistilasyon yöntemi ise çok az miktardaki bitkisel materyalden elde
edilen uçucu bileşenlerin analitik değerlendirmesinin yapılabileceği
alternatif bir teknik olarak kullanıldı. Uçucu yağların bileşimleri
GK/KS ile aydınlatıldı. Bileşiklerin relatif yüzdeleri için GK'den
yararlanıldı. Çalışmamızda değerlendirilen Origanum kültür türlerinin
uçucu yağ verimleri sırasıyla O. majorana (~ % 5.9), O. vulgare ssp.
hirtum (~ % 4.5) ve O. onites (~ % 3.6) olarak saptanmıştır. O. majorana
uçucu yağında karvakrol (% 32.0-83.9), g-terpinen (% 2.3-5.8), p-simen (% 1.5-3.3), timol (% 0.3-15.9) ve linalol (% 0.3 - 56.7)
ana maddeler olarak bulunmuştur. O. onites uçucu yağının ana bileşikleri
karvakrol (% 71.1-78.9), g-terpinen (% 3.3-6.8), p- simen (% 3.2-6.8)
ve timol (% 0.4-2.6) olarak tespit edilmiştir. O. vulgare ssp.
hirtum uçucu yağında timol (% 61.8-76.0) ve karvakrol (% 3.8-14.6)
ana maddelerdir. Kültürü yapılan üç Origanum türünün farklı vejetasyon
dönemlerinde taşıdığı uçucu yağ oram ve bileşimi karşılaştırılarak her
tür için en verimli hasat dönemleri belirlenmiştir.