Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara soru sorarak iletişim başlatmanın kazandırılmasında temel tepki öğretiminin etkileri
Tez Türü: Bütünleşik Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tez Danışmanı: Doç. Dr. Şerife Yücesoy Özkan
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu araştırmada, temel tepki öğretiminin otizm spektrum bozukluğu olan
çocukların; (a) soru sorarak iletişim başlatmayı kazanmalarında ve öğretim sona
erdikten sonra korumalarında etkili olup olmadığını, (b) soru sorarak iletişim başlatmayı
farklı koşullara genellemelerinde etkili olup olmadığını, (c) dil gelişimi alanında ve
farklı gelişim alanlarında değişikliğe neden olup olmadığını belirlemek amaçlanmıştır.
Ayrıca OSB olan çocukların anne-babalarının araştırmanın amacının uygunluğuna,
araştırmada kullanılan yöntemin kabul edilebilirliğine ve araştırma bulgularının
anlamlılığına ilişkin görüşlerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırma, otizm
spektrum bozukluğu tanısı olan dört çocuk ile yürütülmüştür. Araştırmada tek-denekli
araştırma modellerinden denekler arası çoklu başlama düzeyi modeli kullanılmıştır.
Araştırma bulguları, temel tepki öğretiminin otizm spektrum bozukluğu olan
çocukların; “Bu ne?”, “Nerede?”, “Bu kim?”, “Ne oldu?” ve “Bu kimin?” sorularını
sormayı kazanmalarında, öğretim sona erdikten sonra uzun süreli olarak korumalarında
ve farklı kişi, ortam, araç-gereç ve zaman gibi koşullara genellemelerinde yüksek
düzeyde etkili olduğunu göstermekte; temel tepki öğretiminin, otizm spektrum
bozukluğu olan çocukların dil gelişimi alanında ve farklı gelişim alanlarında değişikliğe
neden olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırmaya katılan çocukların anne-babalarının
araştırmanın sosyal geçerliğine ilişkin görüşleri oldukça olumludur. Araştırma bulguları
alanyazına dayalı olarak tartışılmış, uygulamaya ve ileri araştırmalara yönelik
önerilerde bulunulmuştur.