Seslere güç vermek: İngilizce öğretmenliği programında sosyal adalet dersi tasarımı ve uygulaması
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Gökhan Öztürk
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: İngilizce
Özet:
Bu çalışmada, bir Türk devlet üniversitesinin İngiliz Dili Eğitimi (İDE) programında sosyal adalet odaklı bir ders geliştirmek, uygulamak ve değerlendirmek amacıyla eylem araştırması deseni kullanılmıştır. Çeşitlenen sınıf gerçeklikleri ile geleneksel öğretmen yetiştirme programlarının teknokratik doğası arasındaki boşluğu ele alan araştırma, öğretmen adaylarını sistemik eşitsizlikleri yönetebilecek eleştirel farkındalık ve pedagojik araçlarla donatmayı amaçlamıştır. Araştırma, yapısal dezavantajlar ve dilsel ayrımcılığın pratiğe dayalı ele alınması gerektiğini gösteren çok paydaşlı bir gereksinim analiziyle başlamıştır. Elde edilen bu bulgular ışığında 15 haftalık bir ders tasarlanmış ve 31 öğretmen adayıyla uygulanmıştır. Müdahale; nicel Sosyal Adalet Ölçeği ile yansıtıcı portfolyolar, odak grup görüşmesi ve açıklayıcı bir izleme çalışmasından oluşan nitel veriler bütünleştirilerek değerlendirilmiştir. Bulgular, katılımcıların mesleki kimliklerinde eleştirel bir yönelim değişikliğinin başladığını göstermiştir. Nicel sonuçlar özbildirim puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir değişim göstermese de nitel veriler, katılımcıların bilgiye, eşitsizliğe ve öğretmenlik rollerine ilişkin bakış açılarında dönüşümün başladığını ortaya koymuştur. Katılımcılar, başlangıçta sahip oldukları sorgulanmamış kabulleri ve eksiklik temelli yaklaşımları yeniden değerlendirmeye başlamış; kesişimsel dezavantajlar ve dilsel hegemonya konusunda daha eleştirel bir farkındalık geliştirmişlerdir. Çalışma, İDE'de sosyal adalet eğitiminin salt tutumsal bir gelişimden ziyade epistemik bir yeniden konumlanma gerektirdiği sonucuna varmış; bu yönelimleri kurumsal kısıtlamalara karşı sürdürebilmek adına program geneline yayılan eşitlik vizyonlarının benimsenmesi gerektiğini vurgulamıştır.