Orta oyunundan günümüz Türk komedı̇ sı̇nemasına: Geleneksel tı̇plerı̇n modern temsı̇llerı̇

Geleneksel Türk halk tiyatrosunun bir türü olan Orta Oyunu, tipleme temelli yapısı, mizah üretme özellikleri ve gündelik hayatla kurduğu ilişkisi sayesinde, Türk komedi kültürünün önemli kaynaklarından biri olarak görülmektedir. Bu tipleme temelli güldürü düzeninin güncel popüler komedi filmlerinde farklı temsil biçimleriyle devam etmesi, bu tiplemelerin sinema anlatısında nasıl dönüştüğünü incelemeyi gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda, bu çalışmanın amacı, 2005 sonrası popüler Türk komedi filmlerinde Orta Oyununda yer alan beş temel tiplemenin modern yansımalarını tespit etmek, film anlatısı içerisindeki karşılıklarını çözümlemek ve elde edilen bulguları yorumlamaktır. Çalışmada film karakterleri analiz edildiği için nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve nitel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Filmler, ölçütlü örneklem ile seçilmiştir. Ölçütler; 2005 ve sonrası yapım tarihli olma, IMDB puanının 6.5 ve üzeri olması, en az 1 milyon izleyiciye ulaşması ve senarist farklılığı gözetilerek en çok izlenen ilk beş film arasından seçilmesi şeklinde belirlenmiştir. Elde edilen bulguların açıklanması yorumlayıcı yaklaşım çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Çözümlemelerde tip, tipleme özellikleri, dramatik işlevi ve mizah kaynağı başlıklarından oluşan analitik çerçeveden yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda orta oyunu tiplemelerinin sinemada birebir aktarılmadığı, daha çok işlevsel yönleri korunarak güncel anlatı ihtiyaçlarına göre dönüştürüldüğü ortaya konulmuştur.