Tezin Türü: Sanatta Yeterlik
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, RESİM ANASANAT DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELVİRA TÜRKMEN
Danışman: Leyla Varlık Şentürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Geçmişten
günümüze kadar kasıtlı olarak bırakılmış bir metin, bir mesaj olarak yazılar,
şekiller ya da resimler, 1960’lı yıllardan sonra grafiti adıyla karşımıza
çıkmaktadır. Binlerce yıl geçmesine rağmen grafiti, bugün de hâlâ kişiden
kişiye bir anlam, mesaj, çoğu zaman doğrudan söyleyemediğini veya
aktaramadığını aktarma işlevini sürdürmektedir.
Rusya 1980 ile 2000 yılları arasında değişimlerin yaşandığı bir döneme
şahit olmuştur. Çernobil Nükleer santralin patlaması, Sovyetler Birliği'nin
dağılması ve parçalanması yerine Bağımsız Devletler Topluluğu kurulmasıyla
birlikte perestroykanın başladığı bir döneme girmiştir. Bunun sonucunda Ruslar
için yeni bir dönem başlamıştır. Yaşanan ekonomik krizlerin ve felaketlerin
beraberinde getirdiği değişimlerin sonucunda Rusya’da kentlerin kamusal
alanlarının duvarlarında grafitiler ortaya çıkmıştır. Grafitiler, halkın,
özellikle gençlerinin heterojen metinlerle ve kodlarla ifade aracı olmuştur.
Araştırmada, söz konusu olan Rusya’da 1980 ile 2000’li yıllar arasında yapılan
bu grafiti örnekleri ve rolleri incelenmiştir. Bununla birlikte coğrafyanın
yaşadığı koşullar, sosyo-kültürel süreçler, kültürel kodlar, toplumsal
çelişkili duyguların, ideolojik çöküşlerin etkileri araştırmada yer almıştır.
Dönemin eleştirisini yapan bu grafitiler, siyasi konuları ele aldıkları, sadece
kültürü ve düzeni korumaya yönelik değil aynı zamanda başkaldırıyı işaret eden,
toplumsal değişime uyum sağlama adına ya da protesto amaçlı göndermeler içeren
“halkın sesi” olmuştur.