Travmatik yaşam olaylarının haberleştirilmesinde yayın ilkelerinin belirlenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HANDE ÖZGENCAY

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Gülsün Kurubacak

Eş Danışman: Alaaddin Faruk Paksoy

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın temel amacı Türkiye'de travmatik yaşam olaylarının haberleştirilmesinde travma haberciliği bağlamında yayın ilkelerinin belirlenmesidir. Çalışmada ilkelerin belirlenmesine yönelik olarak uluslararası gazetecilik alanında yayınlanmış travmatik yaşam olaylarının haberleştirmesine yönelik kılavuzlar referans alınmıştır. Haberleştirme kılavuzları doküman analizi tekniğiyle analiz edilerek referans temalar belirlenmiştir. Türkiye'de ilkelerin belirlenmesine yönelik olarak öngörünün oluşturulması doğrultusunda Eco-Delphi Tekniğiyle uzman panelistlerden üç oturumda veri toplanmıştır. Doküman analizi temaları ve Eco-Delphi Tekniğiyle toplanan ifadeler doğrultusunda ilkelerin belirlenmesine yönelik olarak ikili karşılaştırma matrisi kullanılmıştır. Travma haberciliği yaklaşımı bağlamında tema ve ilgili ölçütlerin birbirlerine göre önem derecelerinin belirlenmesine yönelik olarak alan uzmanlarının görüşleri alınmıştır. İkili karşılaştırma dizeyinde ulaşılan verilerin analizi, yapay zekâ tekniklerinden bulanık mantıkla çok kriterli karar verme tekniklerinden Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) bir arada kullanılarak yapılmıştır. Klasik Delphi tekniğinde uzlaşı sağlanan ve sağlanamayan ifadeler Eco-Delphi Tekniğine uygun olarak analiz edilmiştir. Böylece, Türkiye'de travmatik yaşam olaylarının haberleştirilmesinde yayın ilkelerinin belirlenmesine ilişkin bir öngörü de oluşturulmuştur.