Otizm spektrum bozukluğu olan genç yetişkinlerin bağımsızlığa hazırlanmalarında öz-belirleme öğrenme modelinin etkileri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ESRA ORUM ÇATTIK

Danışman: Yasemin Ergenekon

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmada Öz-Belirleme Öğrenme Modeli'nin (ÖZBÖM) bağımsız yaşama geçiş dönemindeki otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan genç yetişkinlerin öz-belirleme becerilerini öğrenmeleri ve sürdürmeleri üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır. Ayrıca araştırmada yer alan OSB olan genç yetişkinlerin araştırma öncesi ve sonrasında, ebeveynlerinin de araştırma öncesi, sırası ve sonrasında araştırma sürecine ilişkin görüşlerini almak üzere sosyal geçerlik verisi toplanması amaçlanmıştır. Bu amaçla OSB olan üç bireye ÖZBÖM kullanılarak öz-belirleme becerilerini öğretmek amacıyla tek-denekli araştırma modellerinden davranışlar arası çoklu başlama modeli kullanılmış, katılımcılarla yinelenmiştir. Ayrıca katılımcıların sergiledikleri bağımsız yaşam becerilerinin düzeyindeki değişiklikler ön-test ve son-test oturumlarıyla ölçülmüştür. Son olarak katılımcı bireyler ve ebeveynlerinin uygulama sürecine ilişkin görüşlerini almak için yarı-yapılandırılmış görüşmelerle elde edilen veriler içerik analiziyle analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular tüm katılımcıların kendileri için hedeflenen öz-belirleme ve bağımsız yaşam becerilerini kazandıklarını, bu becerileri uygulama tamamlandıktan 1, 3, 5 ve 8 hafta sonra da sürdürdüklerini göstermektedir. Araştırmadan elde edilen sosyal geçerlik bulguları da araştırma sürecinin ve elde edilen sonuçların hem OSB olan bireyler hem de ebeveynleri açısından memnuniyet verici olduğunu göstermektedir.