2018 ve 2024 matematik öğretim programlarına göre hazırlanan 5. sınıf matematik ders kitaplarındaki soruların PISA matematik okuryazarlığı bağlamları açısından incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERDEM KURAK
Danışman: GONCA İNCEOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada 2018 ve 2024 matematik öğretim programlarına göre hazırlanan 5. sınıf ders kitaplarındaki sorular PISA matematik okuryazarlığı bağlamında "kişisel, mesleki, toplumsal, bilimsel" açısından incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemiyle yürütülen çalışmada, 2018 yılı matematik ders kitabında 798 soru, 2024 yılı matematik ders kitabında ise 454 soru bağlam kategorilerinde sınıflandırılmıştır. Elde edilen bulgular üç başlıkta incelenmiştir: Genel bağlam dağılımı, yapısal ve içeriksel değişikler ve öğrenme alanları. Genel bağlam dağılımlarına göre incelendiğinde 2024 kitabında köklü bir pedagojik dönüşüm olduğu anlaşılmıştır. 2018 kitabında soruların %71,8'i soyut bilimsel bağlamda yer alırken bu oran 2024'te %56,83'e düşmüştür. Buna karşılık öğrencinin günlük yaşamıyla ilişkili kişisel bağlamın oranı yaklaşık iki katına (%13,28'den %24,67'ye) çıkmıştır. Yapısal ve içeriksel değişiklere göre incelendiğinde ünite temelli yaklaşımdan tema temelli bütünleşik bir yapıya geçilmiştir. Öğrenme alanlarına göre incelendiğinde ise kesirler, alan-çevre ve veri işleme konularında gerçek yaşam bağlamları belirgin şekilde artmış ancak cebirsel düşünme ve olasılık gibi alanlarda soyutluk devam etmiştir. Sonuç olarak bu araştırma 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinin, matematik öğretiminde soyut ve disipliner odaklı bir yaklaşımdan gerçek yaşamla ilişkilendirilmiş, bağlam temelli ve öğrenci merkezli bir pedagojik modele doğru belirgin bir paradigma kaymasını temsil ettiğini ortaya koymaktadır. Bu dönüşüm, uluslararası eğitim eğilimleri ve PISA çerçevesiyle uyumludur. Çalışmanın bulguları, bu yenilikçi yaklaşımın sınıf içi uygulamalara yansıtılması, öğretmen eğitimiyle desteklenmesi ve özellikle soyut konularda bağlam geliştirme çabalarının sürdürülmesi gerektiğini işaret etmektedir.