Müzik videolarda anlatım dili
Tezin Türü: Sanatta Yeterlik
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1996
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FETHİ KABA
Danışman: Hikmet Sofuoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET 19. yüzyıl sanatın anlamını değiştiren önemli teknolojik gelişmelerin yaşandığı bir dönemdir. Sanatın anlamının değişmesini sağlayan gelişmelerin ilk önemli başlangıcı olarak fotoğrafın keşfi de bu dönemde gerçekleşmiştir. Fotoğraf, yeniden üretim aracı olarak, sanat yapıtının biricikliğini ve aura'sını sorgulayan, gerçeğin yeniden üretimini "olduğu gibi" ortaya koyan bir teknoloji olarak ortaya çıkmıştır. Ancak, fotoğrafın sanat aracı olarak kullanımı birçok sanatçı tarafından benimsenmemiş ve bu yeni teknoloji başlangıçta bir sanat aracı olarak kabul edilmemiştir. Sanatçılar, bu araca tepki olarak, gerçeği sorgulamaya yönelik bir dizi yeni sanat formları üreterek modern estetik dönemini başlatmışlardır. Kısaca, bu dönemde, sanatçıların fotoğrafik gerçekliğe tepki olarak kendi soyut gerçeklerini yaratma çabalarına girdiklerini söyleyebiliriz. Fotoğrafın uzantısı olarak görülen sinema da, benzer bir durumda kalarak belli bir dönem sanatsal bir form olarak kabul edilmemiştir. Sanatçıların yeni teknolojilere uzak kalarak yapmaya çalıştıkları yeni deneyler, her nekadar yenilikçi gibi görünseler de, sonuçta sanat yapıtının aura'sı ve biricikliği üzerine odaklandığı söylenebilir. Modernizm'in bu arayışları ve sürekli yeni kalma uğraşısı kendini de yok ederek postmodernizme dönüşmesinde en büyük etkenlerin başında gelir. Bu dönüşüm, teknolojiyi kullanarak, gerek estetik gerekse anti-estetik çalışmalar yapan Dada, Gerçeküstücülük ve Pop Sanatı ile gerçekleştiğini söyleyebiliriz. Postmodernizm kitle iletişim araçlarının başatlığında sanat, aura, biriciklik, yücelik kavramlarını sorgulayarak sanatın anlamını ivbelirginsezieştirir. Postmodernizm ile birlikte bilgi, kültür ve sanat iletişim ağı içerisinde anlamını kaybederek, elektronik görüntü baskınlığında toplum geneline yayılan bir olgu olarak ortaya çıkmıştır. Bu kitle iletişim çağında, sanatın yüceleştirilerek, mitleştirilmesi ütopik bir olgu olarak kalırken, birçok sanat formu belli bir pazar ortamında varoluşunu sürdürmek zorunda kalmıştır. Bu sanat formlarından biri de en yaygın izleyici kitlesine ulaşabilen müzik videolardır. Müzik videolar müzik, sinema, animasyon gibi birçok sanat dalını kendinde toplayan medyasal bir form olarak ortaya çıkar. Müzik videoların etkinliği, televizyon ve onun yararlandığı teknolojilerin gelişimi ile birlikte artmıştır. 1960'lardan 1970'lere kadar televizyon 16 mm film teknolojisini kullanmış ve bu dönemde müzik videolar konser eylemlerinin görüntülenmesi ile sınırlı kalmıştır. 1970'lerden sonra video ve uzantısı teknolojilerin gelişimi, değişen kültürel yapı, sanat ortamı müzik videoların gelişimini hızlandırmıştır. 1980'li yıllara kadar da müzik videolar genelde haber- magazin merkezli televizyon istasyonlarında müzik programları içinde yer almıştır. 1981 'de 24 saat kesintisiz müzik video yayını yapan MTV (müsic television) nin yayına başlaması, müzik videoların etkilerini daha net görmemizi sağlamıştır. MTV'nin yayına başlamasından sonraki başarısı ile müzik videoların yapımı bir sektör haline gelmiş, birçok video sanatçısı kendileri ile ilgili bu alan içinde çalışma olanağı bulmuştur. Müzik videoların bir sektör olarak varlığı, o'nun sonuçta satılacak bir mal, bir reklam olduğu gerçeğidir. Müzik videolar satılmak istenen müzik parçasının promasyonu olarak yorumlanabilir. Bu yüzden, bir reklam filmi gibi üretilerek, yayınlanmaktadır. Anlatım biçimleri ele alındığında, müzik videolarda genelde beş tür anlatım biçimi gözlenmektedir. Bu türler her çeşit kültüre ve yaşam biçimine ulaşabilmek için ve daha geniş kitleler tarafındanizlenebilmeyi hedeflediklerinden, psikolojik verilerden hareket ettikleri söylenebilir. Çoğunlukla, Lacan'ın Oedipal dönemi ayna evresi'ndeki anne arzusu üzerine konumlanarak, anne bir kayıp nesne, arzulanan nesne olarak müzik video içine yerleştirilir. Örneğin, MTV'nin genelde 24 saat üç- dört dakikalık reklamlar ve V.J. yorumlan ile kesilen "texf'leri izleyiciyi merkez dışı bırakırken, anne arzusunu geri getiren yakın çekimlerle de izleyici merkezde tutulur ve bir sonraki videoda aynı etkiyi yakalama arzusu verilerek televizyon karşısında daha uzun süreli kalması sağlanır. MTV ile birlikte gelişen müzik video yapımı, sürekli yeni teknolojileri yanma alarak yeni bir anlatım biçimi oluşturduğunu söyleyebiliriz. Bilgisayar bu bakımdan müzik video üreten sanatçılar için çok geniş imgeler dünyası yaratmıştır. Sürekli arayış içinde olan ve güncel olma endişesini duyan sanatçılar, bilgisayardan yararlanarak önemli yapımları gerçekleştirebilmiştir. vi