An Analysis of English Language Teaching Undergraduates' Use of ChatGPT: Impacts on Workload, Procrastination, Reward and Quality Sensitivity
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: SAMET ERDEMLİ
Danışman: Dilek Ünügür Çalışkan
Özet:
Bu çalışma, Türk İngilizce
Öğretmenliği (ELT) lisans öğrencilerinin ChatGPT kullanım motivasyonlarını,
kullanım örüntülerini ve programın akademik yaşamları üzerindeki algılanan
etkilerini incelemeyi amaçlamıştır. Veri, yakınsayan paralel karma yöntem
deseninin kullanılarak Türkiye'nin Eskişehir kentinde bulunan Anadolu
Üniversitesi'ne kayıtlı 140 ELT öğrencisinden toplanmıştır. Öğrencilerin
ChatGPT kullanımı, erteleme davranışları, iş yükü düzeyleri ile akademik ödül ve
kalite duyarlılıklarına ilişkin veriler geçerliliği kanıtlanmış ölçekler
aracılığıyla elde edilmiş; bunun yanı sıra nitel veri de orijinal 140 katılımcı
arasından seçilen 10 kişiyle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler
vasıtasıyla toplanmıştır. Nicel analizler, yüksek iş yükü düzeyleri, aktif
erteleme eğilimleri ve akademik iş akışlarında bir yordayıcı faktörü olarak
ChatGPT'ye olan bağımlılığın artması arasında anlamlı pozitif ilişkiler
olduğunu ortaya koyarken, nitel verilerin değerlendirilmesinde tematik içerik
analizinden yararlanılmıştır. Araştırmanın bulguları öğrencilerin ChatGPT'yi
orta ve yüksek düzeyde kullandıklarını, sistemi bir çalışma yardımcısı olarak
kullandıklarını, sınav simülasyonu, literatür taraması yürütme ve yazma süreçlerini
destekleme gibi unsurların en temel kullanım motivasyonları olduklarını ortaya
koymuştur. Katılımcılar akademik çalışmalarının hızlanmasını, notlarının
yükselmesini, zaman tasarrufunu ve artan akademik kazanımları karşılaştıkları
faydalar arasında olduğunu belirtirken, buna karşın yanlış bilgi edinme riski,
aşırı bağımlılık ve bağımlılığın gelişmesi, eleştirel düşünme becerilerinin
körelmesi, erteleme davranışının artması ve yapay zekâ suçluluğu başlığı
altında stres, güvensizlik ve korku gibi olumsuz duyguların deneyimlenmesi ise
algılanan olumsuz etkiler olarak belirtilmiştir. Elde edilen bulgular
doğrultusunda, öğrenciler, öğretim elemanları ve yöneticiler için net yapay
zekâ kullanım politikaları, yapay zekâ okuryazarlığı eğitimleri ve pedagojik rehber
ilkelere yönelik çeşitli çıkarımlar ve öneriler sunulmuştur.
Anahtar Sözcükler: ChatGPT, iş yükü, erteleme davranışı, ödüllere duyarlılık, kaliteye duyarlılık.