Kitlesel kaynaklı veri haritalama projeleri ve afet yönetimi açısından Türkiye'de uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi

ABDURRAHMAN CİHAD KAYADUMAN

Kitlesel kaynaklı veri haritalama projeleri ve afet yönetimi açısından Türkiye'de uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, İletişim Tasarımı ve Yönetimi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ABDURRAHMAN CİHAD KAYADUMAN

Danışman: Mesude Canan Öztürk

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışması kitlesel kaynaklı veri haritalama projesinin Türkiye'de insani yardım sektörü tarafından bütünleşik bir şekilde uygulanmasının önündeki engelleri ortaya çıkarmaya çalışmaktadır. Bu çalışmada, literatürdeki tartışmalardan yola çıkılarak Türkiye'deki insani yardım sektörünün başarılı bir haritalama projesini gerçekleştirebilmesi için insani yardım sektörünün durumu incelenmiştir. Çalışma, nitel paradigmaya uygun olarak iç-içe geçmiş bir tek durum çalışması olarak desenlenmiş ve nicel verilerle desteklenmiştir. Bu amaçla afet yönetimini yürüten çeşitli kurum ve kademelerden kişilerle birlikte geçmişte afete maruz kalmış toplamda 48 kişiyle derinlemesine görüşmeler ve odak grup görüşmeleri yapılmıştır. Türkiye haritalama topluluğu sanal gruplarında çevrimiçi gözlem yapılmıştır. Kitlesel Kaynaklı Veri Haritalama açısından önemli bir paydaş olan dijital gönüllülerle ilgili öngörü elde etmek amacıyla 344 insani yardım gönüllüsünden veri toplanmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre kutuplaşma, başarılı bir veri haritalama projesinin önündeki engellerden biridir. Bunun dışında tek yönlü iletişim, harita güncelliği, açık veri eksikliği gibi başka engeller de bulunmaktadır. Bu engeller veri haritalamanın ihtiyaç duyduğu açık devlet, açık veri, şeffaflık ve katılımcılık gibi konuları zaafiyete uğratma potansiyeline sahiptir. İnsani yardım kurumlarının sosyal medyayı eskiden kalma alışkanlıklarla tek yönlü iletişim şeklinde bir kitle iletişim aracıymış gibi kullandığı görülmüştür. Özellikle kamu kurumlarında görülen kitlesel kaynaklılık ve açık veri konusundaki çekincelerin, yönetici konumundaki kişilerin konuyla ilgili farkındalıklarının arttırılmasıyla aşılabileceği düşünülmektedir. Bu tez çalışması, 100/2000 YÖK Doktora Bursu ve TÜBİTAK- BİDEB, 2211-A Genel Yurt İçi Doktora Burs Programı kapsamında desteklenmiştir. Anahtar Sözcükler: Veri Haritalama, Kitlesel Kaynaklılık, Afet Yönetimi, Afet İletişimi, Açık Veri