Kapadokya bölgesi Bizans kiliseleri duvar resimlerinde İsa'nın passionu (çektikleri) sahnelerinin ikonografisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Sanat Tarihi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GİZEM ÖNCELEN

Danışman: Bedia Yelda Uçkan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kapadokya Bölgesi Bizans Kiliselerinde yer alan ve İsa'nın passionu (çektikleri) dönemine ait olan sahnelerin ikonografisi bu tezin konusunu oluşturmaktadır. Bizans Dönemi'nde Kapadokya Bölgesi imparatorluğun önemli din ve sanat merkezlerinden biridir. Çok sayıda resimli kilise bulunan bölgede incelenen sahneler Arkaik grup ve Orta Bizans Dönemi'ne tarihlendirilir. Passion dahilinde 13 sahne incelenmiştir. Bu sahneler; Kudüs'e Giriş, Son Akşam Yemeği, Havarilerin Komünyonu, Ayak Yıkama, Zeytin Dağı'nda Dua, Yahuda'nın İhaneti, Anna ve Kayafa'nın Yargısı, Petrus'un İhaneti, Pilatus'un Yargısı, Golgota Yolu, Çarmıhta İsa, İsa'nın Çarmıhtan İndirilmesi ve İsa'nın Gömülmesi sahneleridir. Bu sahneler Nevşehir ağırlıklı olmak üzere Aksaray, Kayseri ve Niğde illerinde toplam 48 yapıda görülür. En yoğun görülen Çarmıhta İsa sahnesini, Kudüs'e Giriş, Son akşam Yemeği ve Yahuda'nın İhaneti sahneleri izler. Anna ve Kayafa'nın Yargısı ile Zeytin Dağı'nda Dua sahneleri ise bölgede birer örnekle temsil edilir. Kanonik incillerin anlatımlarıyla şekillenen sahnelerin ikonografisinde birbirini tekrar eden kompozisyonlara yer verildiği görülür. Üslup ise yapıdan yapıya farklılıklar sergilemektedir. Anahtar Sözcükler: Kapadokya kiliseleri, Bizans resim sanatı, İkonografi, İsa, Passion.