Bizans el yazmalarında bağışın/ bağışçının/ baniliğin/ banilerin izleri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, Sanat Tarihi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Berna Kılıç

Danışman: Zeliha Demirel Gökalp

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

"Bizans El Yazmalarında Bağışın/ Bağışçının/ Baniliğin/ Banilerin İzleri" başlıklı Doktora Tez çalışmasının konusu; Bizans Dönemine ait banisi tespit edilen ya da banisine ait bir ithaf minyatürü bulunan el yazmalarıdır. Bizans'ta banilik faaliyetleri; kutsal figür ile resmedilen sıradan ölümlü figürün cömert bağışı karşılığında kendini ölümsüzleştirmek ve günahlarının bağışlanması için yazıtlarda adının geçmesi ya da resimlerde tasvir edilmek arzusuyla gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda Bizans coğrafyası sınırlarında üretilmiş banisi tespit edilebilen el yazmalarının tarihleri, üretim yerleri, banilerin yaşamları, devlet statüsündeki konumları ve ünvanları detaylı olarak incelenmiştir. Cömertlik ve toplumsal bilinç ile ruhlarının kurtuluşunu, manevi huzura kavuşmayı, şükretmeyi ve statülerinin yükselmesini arzulayan banilik faaliyetleri ve baniliğin tarihi geçmişi Sanat Tarihi disiplini içinde değerlendirilmiştir. Tez kapsamında banisi tespit edilebilen (portre/kolophon) toplam 52 el yazması, kronolojik olarak beş grup altında incelenmiştir. Bu el yazmalarından 42'si Dini, 2'si Bilimsel, 3'ü Ferman, 1'i Kronik ve 4'ü Tarihi Eserdir. Bu el yazmalarının 30'unda baniye ait bir ithaf sayfası ve 20'sinde baninin kim olduğuna dair bilgilerin geçtiği kolophon/ithaf epigramı sayfaları incelenmiştir.