AZERBAYCAN DEVLET SERTİFİKASYON SINAVI SÜRECİNDE ÖĞRETMENLERİN STRES DÜZEYLERİ VE İŞ DOYUMLARI İLE ALGILADIKLARI YÖNETİMSEL DESTEK ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: VENERA SHIKHKAMALOVA
Danışman: Yücel Şimşek
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu araştırma,
Azerbaycan Devlet Sertifikasyon Sınavı sürecinde öğretmenlerin stres düzeyleri,
iş doyumu ve yönetimsel destek algıları arasındaki ilişkileri keşfedici sıralı
karma yöntem deseniyle incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel boyutunda Bakü, Gence
ve Haçmaz illerinden maksimum çeşitlilik örneklemesiyle seçilen öğretmenlerle
yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş; veriler içerik analiziyle
çözümlenmiştir. Nicel boyutunda ise oranlı tabakalı örnekleme yöntemiyle
belirlenen 825 öğretmenden üç ölçek aracılığıyla veri toplanmış; analizler SPSS
27 ve PROCESS makrosu (Hayes, 2022) ile yürütülmüştür.
Bulgular,
öğretmenlerin stres düzeylerinin düşük-orta sınırında (M = 2,47), iş doyumu ve
yönetimsel destek algılarının yüksek düzeyde (sırasıyla M = 3,58; M = 3,66)
seyrettiğini ortaya koymuştur. Yönetimsel destek iş doyumunun anlamlı bir
yordayıcısı olarak belirlenmiş (β = .174, p < .001); stres düzeyinin ise iş
doyumunu anlamlı biçimde yordamadığı görülmüştür (β = -.044, p = .203).
Yönetimsel desteğin aracılık rolü istatistiksel olarak desteklenmemiştir (%95
GA [-.007, .029]). Demografik karşılaştırmalarda kadın öğretmenler daha yüksek
stres, erkek öğretmenler daha yüksek yönetimsel destek bildirmiş; Haçmaz
ilindeki öğretmenler diğer bölgelere kıyasla anlamlı düzeyde daha fazla stres
yaşamış ve branş öğretmenlerinin iş doyumu belirgin biçimde daha düşük
çıkmıştır. Nitel bulgular, sertifikasyon sürecinin öğretmenler üzerindeki çok
katmanlı psikolojik etkilerini sekiz tema altında ayrıntılı biçimde ortaya koymuştur.