Büyük balık küçük gölet etkisi hipotezinin liselerde incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ÖZEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞULE DEMİREL

Danışman: Uğur Sak

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, öğrencilerin akademik benlik algısının farklı başarı düzeyindeki liselere göre karşılaştırılması yapılmış, Büyük Balık Küçük Gölet Etkisi (BBKGE) adı verilen ve okulun ortalama başarı düzeyinin, akademik benlik algısına negatif etkisi olduğunu öne süren hipotez test edilmiştir. Çalışmanın örneklemini Türkiye'yi temsil eden ve rassal olarak atanan 12 ildeki farklı başarı düzeyindeki okulların 9. ve 10. sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Çalışmada 4273 öğrenciden veri toplanmıştır. Araştırmada Türkçe'ye uyarlanan Akademik Benlik Algısı Ölçeği-II (Marsh, 1990) veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde varyans analizleri, t testleri, korelasyon analizleri, çoklu doğrusal regresyon analizleri ve hiyerarşik regresyon analizleri kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçları, genel akademik benlik algısının ve alt boyutlarının yüksek başarı düzeyindeki okul öğrencilerinde daha yüksek olduğunu göstermiştir. Bireysel başarı kontrol edildiğinde okul genel not ortalamasının akademik benlik algısına negatif katkısı bulunmuş ve BBKGE'ye destek elde edilmiştir. Ancak yüksek başarı düzeyindeki okullarda bireysel başarı kontrol edildiğinde, okulun ortalama TEOG puanının akademik benlik algısına pozitif katkısı olması BBKGE hipoteziyle ters düşmektedir. Dolayısıyla bu çalışmada hem asimilasyon hem zıtlık etkisi birlikte görülmüştür.