Mekân, Bellek ve Toplumsal İlişkiler: İzmir'de Sinema Salonlarının Dönüşümü

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, EDEBİYAT FAKÜLTESİ, SOSYOLOJİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SAMET AKSEKİ

Danışman: Feryal Ayşin Koçak Turhanoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma mekân ve toplumsal yaşam arasında kurulan etkileşim ile ilişkileri konu edinmekte ve toplumsal belleğin inşa sürecini, kentsel mekânların değişimiyle birlikte ele almaktadır. Mekânlar sadece fiziksel değil, geçmişin izlerini günümüze taşıyan, anlam ve değerler içeren toplumsal bellek unsurlarıdır. Sermayenin yatırım alanları haline gelen kentlerin yeniden yapılandırılması, toplumsal mekânların tarihsel ve kültürel değerlerini kaybetmesine, toplumsal belleğin kaybolmasına neden olmaktadır. Bu bağlamda çalışma, İzmir'deki bellek mekânları olan sinema salonlarının tarihsel olarak yıkılma, taşınma, işlev değiştirme gibi geçirdiği dönüşümlerin, toplumsal ilişki ve pratikleri nasıl etkilediğini araştırmayı amaçlamaktadır. Araştırmada, haritalandırma yöntemi ile İzmir'deki sinema salonlarının dönüşümü incelenmiş ve geçmiş araştırmaların bulguları ile birlikte değerlendirmeler yapılmıştır. İzmir'in mahalle ve sokaklarında yer alan tarihi sinema salonlarının, kamusal yaşamın bir parçası olduğu, sosyal ve kültürel ilişkilerin gelişimini sağladığı, bireysel ve toplumsal bellekte yer edindiği görülmüştür. Kentlerin yeniden yapılandırılması sürecinde yıkılan ya da alışveriş merkezlerine taşınan sinema salonlarının, gündelik kent yaşamıyla doğrudan kurduğu ilişki kaybolmuş, bireysel ve toplumsal bellekte kalıcılığı sağlanamamıştır.