Research Information System
in: KARŞILAŞTIRMALI EĞİTİM: Yükseköğretimde İnsan Kaynakları, Doç. Dr. R. Şamil TATIK - Doç. Dr. Müyesser CEYLAN, Editor, PEGEM AKADEMİ, Ankara, pp.589-621, 2025
Norveç, sosyal, ekonomik ve siyasal göstergelerde dünya genelinde üst sıralarda yer alan bir ülkedir. Ülkenin okuryazarlık oranı %100 olup, kadınların işgücüne katılımı %69,8 ile yüksek düzeydedir. Norveç eğitim sistemi, okul öncesi eğitimden (ISCED 0) doktora programlarına (ISCED 8) kadar beş ana kademede yapılandırılmıştır. Okul öncesi eğitime katılımın OECD ülkelerine göre oldukça yüksek olduğu Norveç’te okulların %95’i devlete aittir. Norveç’te zorunlu eğitim 10 yıl (7 yıl ilkokul, 3 yıl ortaokul) olarak belirlenmiştir. Ortaöğretim, genel ve mesleki olmak üzere ikiye ayrılır; genel ortaöğretim üniversiteye hazırlarken, mesleki ortaöğretim iş piyasasına, kısa dönemli mesleki programlara (ISCED 5) veya üniversiteye yönlendirir.
Norveç, Bologna Bildirgesi doğrultusunda 2004 yılında Yükseköğretim Kalite Reformu’nu uygulamaya koymuştur. Bu reformla birlikte 3+2+3 yıllık lisans/yüksek lisans/doktora derece yapısını ve AKTS’ni benimsenmiştir. Norveç yükseköğretim sistemi; üniversiteler, uzmanlaşmış üniversiteler ve üniversite kolejlerinden (uygulamalı bilimler üniversiteleri) oluşmaktadır. Kamu yükseköğretim kurumları rı, yaklaşık 300 bin olan tüm öğrenci nüfusunun %89›una hizmet vererek sistemin omurgasını oluşturur.
Norveç’te yükseköğretim kurumları akademik ve yönetsel özerkliğe sahip olmakla birlikte finansman konusunda büyük ölçüde merkezi yönetime bağlıdır. Kalite geliştirme stratejisi olarak görülen uluslararasılaşma çabaları doğrultusunda son 10-15 yılda yabancı kökenli araştırmacıların ve doktora öğrencilerinin oranında önemli artışlar yaşanmıştır. Norveç’te akademik kariyer yapısı, belirli kademelerle şekillenen bir yol haritasına sahiptir. Bu kademeler; bilimsel asistan (vitenskapelig assistent), doktora öğrencisi (stipendiat), postdoktoral araştırmacı, universitetslektor, førsteamanuensis (doçent) ve professor (profesör) gibi pozisyonlardan oluşmaktadır. Her bir pozisyon, kendine özgü yeterlilik şartları ve sorumluluklarla tanımlanmıştır. Değerlendirmelerde akademik yayınlar kadar pedagojik yeterlilik, öğrenci danışmanlığı, toplumsal katkı gibi nitelikler de dikkate alınmaktadır.