Research Information System
TURKISH STUDIES, vol.14, no.7, pp.3631-3656, 2019 (SSCI, Scopus)
Türk Dünyası Çocuk Oyun ve Oyuncakları Projesi (TÜDÇOOP) kapsamında gerçekleştirilen saha araştırmalarının amacı, Türk ve komşu topluluklarda geçmişten günümüze oynanan oyunların ortaya konulmasıdır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden görüşmen yöntemi kullanılmıştır. Saha araştırması süresince toplam 17 ülke/bölgede (Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Özbekistan, Moğolistan, Tuva, Hakasya, Altay, Yakutistan, Azerbaycan, Dağıstan/Nogaylar, Kabardey-Balkar, Karaçay-Çerkes, Çuvaşistan, Tataristan, Başkurdistan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti), 33 şehir, 12 ilçe, 42 köy ve 32 okul ziyareti gerçekleştirilmiştir. Bu ziyaretlerde 100 katılımcı ile görüşme yapılmıştır. Verilerin analizinde betimsel ve içerik analiz teknikleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçları incelendiğinde katılımcıların geçmişte oynadıkları 396 oyunu hatırlayabildikleri görülmüştür. Bu oyunlardan 112 oyun adının sadece bir ülkede ifade edildiği, geriye kalan 284 oyun adının ise benzer oyunlar olarak ülkelerde tekrar edildiği görülmüştür. Araştırmada tanımlanan oyunların çeşitliği ele alındığında 173 farklı oyun belirlenmiştir. Bu oyunların çoğunlukla dış mekânlarda ve 5 saatten daha fazla süreyle oynandığı, oyunlarda kendi yaptıkları oyuncakların kullanıldığı, bu oyunların arkadaş, abla/ağabey, anne/babalar ve aile büyükleri vasıtasıyla öğrenildiği bildirilmiştir. Bu oyunlardan 248’nin (%63) günümüzde unutulduğu ve çocuklar tarafından oynanmadığının düşünüldüğü, oyunların unutulmaması için; okullarda öğretilmesi, bayramlarda oynatılması, kanunlar yoluyla korunması, sokakta oyunun desteklenmesi temalarının ortaya çıktığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Çocuk oyunları, oyuncak, kültür, unutulmuş oyunlar, eğitim.