5. VE 6. SINIF SOSYAL BİLGİLER DERS KİTAPLARINDA SOSYAL BİLİMLER ALAN BECERİLERİNİN İNCELENMESİ

Dinç E., Kıral N. Z.

Uluslararası Sosyal Bilgiler Eğitimi Sempozyumu [USBES], Erzurum, Turkey, 20 - 22 May 2026, pp.1, (Summary Text)

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: Erzurum
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.1
  • Anadolu University Affiliated: Yes

Abstract

Bu araştırmanın başlıca amacı Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları doğrultusunda hazırlanarak ortaokullarda okutulmaya başlanan 5. ve 6. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarının, ilgili programlarda yer verilen beceriler bakımından incelenmesidir. Bilindiği üzere öğretim programlarının iki temel işlevi vardır. Bunların birincisi okul derslerinin planlanması, hazırlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi süreçlerinde öğretmenlere rehberlik etmesi ve bu suretle bütün okullarda ve sınıflarda öğretim süreçlerinin standardize edilmesidir. İkincisi ise, birçok okul ve ders bağlamında öğrenme-öğretme süreçlerinin en temel kaynağı olan ders kitaplarını hazırlayan yayıncı ve yazarlara yol göstermesidir. Dolayısıyla ders kitaplarının; ilgili programın amaç, kapsam, ilke ve içeriklerine uygun olarak hazırlanması beklenir. Yetkin ve erdemli insan yetiştirme ilkesiyle hazırlanan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programlarının öne çıkan özelliklerinden birisi de öğrencilere çeşitli beceriler kazandırılmasıdır. Bunlar program içerisinde kavramsal beceriler, sosyal-duygusal öğrenme becerileri, eğilimler, alan becerileri ve okuryazarlık becerileri olmak üzere 5 bölümden meydana gelmektedir. Bu bölümlerden 4’ü genel kapsamda değerlendirilirken, alan becerileri her bir alan için kendine özgü olarak belirlenen ve öğrencilere kazandırılması istenen becerilerdir. Bu araştırma kapsamında Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Sosyal Bilgiler Öğretim Programında öğrencilere kazandırılması ön görülen sosyal bilimler alan becerilerinin ders kitaplarına hangi düzeyde ve nasıl yansıtıldığını derinlikli olarak ortaya koyulmaya çalışılacaktır. Bu bağlamda 5. ve 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitapları önce nicel olarak içerik analizine tabi tutulacak ve programda ön görülen sosyal bilimler alan becerilerinin ders kitaplarına ne ölçüde yansıtıldığı belirlenmeye çalışılacaktır. İkinci olarak da her bir sosyal bilimler alan becerisinin ders kitaplarında nasıl ele alındığı, hangi örnek, alıştırma ve/veya uygulamalar vasıtasıyla öğrencilere kazandırılmaya çalışıldığı ve bütün bu iş ve işlemlerin söz konusu becerinin doğasına ve yapısına ne kadar uygun olduğu; diğer bir ifadeyle ders kitaplarında yer verilen içeriğin ilgili becerileri öğrencilere kazandırmaya ne kadar uygun veya elverişli olduğu değerlendirilecektir. Araştırma sonucunda Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Sosyal Bilgiler Öğretim Programı doğrultusunda hazırlanan 5. ve 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarının sosyal bilimler alan becerileri bağlamında programı ne kadar etkili temsil ettiğinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Programın ön gördüğü her bir sosyal bilimler alan becerisinin ders kitaplarına yansıtılıp yansıtılmadığı, yansıtıldıysa ne ölçüde veya ne kadar uygun/etkili yansıtıldığı belirlenecektir. Devamında ders kitaplarının içeriğinin programda yer verilen söz konusu sosyal bilimler alan becerilerin doğasına uygunluğu değerlendirilecektir.