Uşak Mutfağının Türk Mutfak Kültürü Araştırma Şablonu Temelli Nitel Analizi


Creative Commons License

YILDIZ E.

Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, vol.10, no.3, pp.1349-1365, 2026 (TRDizin)

Abstract

This study aims to analyze Uşak cuisine through the qualitative document analysis method based on the “Turkish Culinary Culture Research Template” developed by Nevin Halıcı. The findings indicate that local culinary practices demonstrate a high level of compatibility with the template in terms of daily meal patterns, ritual-based food practices, sacred-day meals and traditional cooking techniques. The study reveals that food in Uşak cuisine functions as a medium of cultural memory and a form of social communication. In particular, ritual practices such as the “Takım” menu structure in ceremonies and symbolic foods like “Zini Hamursuzu” reflect the role of food as a system of social relations, consistent with the theoretical framework of Mary Douglas. These findings position Uşak cuisine within the broader context of food and ritual and intangible cultural heritage. Furthermore, the study argues that expanding the existing framework by incorporating contemporary dimensions such as gastronomy tourism, geographical indications, and local food systems would enhance its analytical capacity. In this respect, Uşak cuisine represents a significant case for understanding the intersection of culinary heritage, cultural sustainability and socio-cultural continuity. As a result, the study contributes to the literature by re-evaluating traditional food classification models within a contemporary theoretical framework and demonstrates that Uşak cuisine functions as a living laboratory of culinary heritage shaped by ritual practices and cultural memory.

Bu araştırma, Nevin Halıcı tarafından geliştirilen “Türk Mutfak Kültürü Araştırma Şablonu” temelinde, Uşak mutfağını nitel doküman analizi yöntemiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Elde edilen bulgular, yöre mutfağının günlük öğün pratikleri, ritüel temelli yemek uygulamaları, kutsal gün yemekleri ve geleneksel pişirme teknikleri açısından söz konusu şablonla yüksek düzeyde uyum gösterdiğini ortaya koymaktadır. Araştırma, Uşak mutfağında yemeğin kültürel belleğin ve toplumsal iletişimin bir taşıyıcısı olarak işlev gördüğünü göstermektedir. Özellikle törenlerde uygulanan “Takım” menü düzeni ve “Zini Hamursuzu” gibi simgesel ürünler, yemeğin toplumsal ilişkilerin dili olarak işlev gördüğünü ortaya koyan Mary Douglas’ın kuramsal yaklaşımıyla örtüşmektedir. Bu bulgular, Uşak mutfağını yemek ve ritüel ilişkisi ile somut olmayan kültürel miras bağlamında konumlandırmaktadır. Bununla birlikte çalışma, mevcut modelin gastronomi turizmi, coğrafi işaretler ve yerel gıda sistemleri gibi çağdaş boyutlarla genişletilmesinin analitik kapasitesini artıracağını ileri sürmektedir. Bu yönüyle Uşak mutfağı, mutfak mirası, kültürel sürdürülebilirlik ve toplumsal süreklilik arasındaki ilişkilerin anlaşılmasına katkı sunan önemli bir örnek oluşturmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, geleneksel mutfak sınıflandırma modellerini çağdaş kuramsal çerçevede yeniden değerlendirerek literatüre katkı sağlamakta ve Uşak mutfağının ritüel pratikler ve kültürel bellek aracılığıyla şekillenen yaşayan bir mutfak mirası alanı olduğunu ortaya koymaktadır.