A village two tarhanas: Comparative analysis of cultural richness

Creative Commons License

Akkoç S., Güldemir O.

Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol.29, no.55, pp.113-128, 2026 (TRDizin)

Abstract

This study presents the diversity in Turkish culinary culture by comparing the foodcultures of migrant and local populations in Aksakal Neighborhood of Bandırma district, Balıkesirprovince. In the research conducted on tarhana soup, the recipes, contents, and storage methods of Manav and Muhacir Tarhanas were examined. Tarhana stands out as a high-nutritional-value food produced in every region of Turkey. Sensory analysis tests were conducted to compare sample products in the study. The sample group consisted of Anadolu University’s Gastronomy and Culinary Arts graduate students and Culinary Program instructors residing outside the province of Balıkesir andpossessing cultural backgrounds different from this region. Sensory analyses were carried out using taste component evaluations, hedonic rating scales, consumption declarations, and descriptive coding by panelists. Significant differences were observed between the two types of Tarhana. Manav Tarhanas has a balanced flavor profile dominated by salty and umami tastes, while Muhacir Tarhanas stands out with its distinct spiciness. Manav Tarhanas received high consumer acceptance, whereas Muhacir Tarhanas scored relatively lower. The study highlights how two cultural groups living in the same geography differentiate a common food product and examines how these recipes are received outside the region where they are widely consumed, how they resonate with different cultural backgrounds, and underscores the richness of Turkish cuisine. Future studies may focus on the soups' energy and nutritional value analyses, evaluations of the percentage of daily requirement fulfillment, and consumer testing.

Bu çalışma, Balıkesir ili Bandırma ilçesi Aksakal Mahallesi'nde göçmen ve yerel halkın yemek kültürlerini karşılaştırarak Türk mutfak kültüründeki çeşitliliği gözler önüne sermektedir. Tarhanaçorbası üzerinden yürütülen araştırmada, Manav ve Muhacir Tarhanalarının tarifleri, içerikleri ve saklama yöntemleri incelenmiştir. Tarhana, Türkiye'nin her bölgesinde üretilen ve besin değeri yüksek bir gıda maddesi olarak dikkat çekmektedir. Araştırmada örnek ürünlerin karşılaştırılması için duyusalanaliz testleri yapılmıştır. Örneklem grubu olarak, Balıkesir dışında illerde yaşayan ve kültürel birikimleri bu bölgeden farklı olan Anadolu Üniversitesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları yüksek lisans öğrencileri ve Aşçılık Programı öğretim elemanları seçilmiştir. Duyusal analizler, panelistlerin tatbileşenleri, hedonik beğeni cetveli, tüketim beyanı ve tanımsal kodlamalar ile gerçekleştirilmiştir. İkiTarhana türü arasında belirgin farklılıklar gözlemlenmiştir. Manav Tarhanası, tuzlu ve umami tatların baskın olduğu dengeli bir tat profiline sahipken; Muhacir Tarhanası, belirgin acılığı ile öne çıkmaktadır.Manav Tarhanası, tüketiciler tarafından yüksek kabul görürken, Muhacir Tarhanası göreceli düşük puanalmıştır. Araştırma, aynı coğrafyada yaşayan iki kültürel grubun ortak bir gıda ürününü nasıl farklılaştırdığını ortaya koyarak bu tariflerin yaygın olarak tüketildiği bölge dışında nasıl karşılandığını, farklı kültürel birikimlerde nasıl karşılık bulduğunu ve Türk mutfağının zenginliğini vurgulamaktadır. İlerleyen çalışmalarda çorbaların enerji ve besin değeri analizleri, günlük gereksinimi karşılama yüzdesi değerlendirmeleri ile tüketici testleri yapılabilir.