A COMPARATIVE ANALYSIS OF GAZIANTEP BUMBAR DOLMASI ANDDIYARBAKIR KIBE BUMBARI

Creative Commons License

Arslan S., Güldemir O.

ANADOLU ÜNIVERSITESI MESLEKI EĞITIM VE UYGULAMA DERGISI, vol.5, no.1, pp.1-18, 2026 (Peer-Reviewed Journal)

Abstract

This study aims to conduct a comparative analysis of the gastronomic, cultural, and social dimensions oftwo regional dishes from the Southeast Anatolia Region’s culinary culture, Gaziantep Bumbar Dolması andDiyarbakır Kibe Bumbarı, both of which are prepared using offal and have been registered with ageographical indication. The research examines the recipes and cooking techniques of these dishes,consumption habits, seasonal characteristics, rituals performed during consumption, preferences regardingthe use of spices, sauces, and side dishes, as well as their historical and cultural backgrounds. The studyemployed document analysis, a qualitative research method; information, articles, theses, and gastronomyjournals related to the keywords “bumbar,” “offal,” “geographical indication,” and “kibe”, found inacademic databases such as Web of Science, Scopus, and the YÖK Thesis Database, via the Google Scholarsearch engine, and on the Turkish Patent and Trademark Office’s Geographical Indication Portal, weresearched between October 10 and December 10, 2025. Mumbar, offal, geographical indication, and kibewere searched between October 10 and December 10, 2025. The qualitative data obtained were analyzedunder thematic headings using descriptive analysis techniques and compared under the headings derivedfrom the two products. The findings reveal that, although both dishes share a common culinary tradition,they exhibit distinct differences in terms of ingredients, preparation process, cooking method, andpresentation styles. It was determined that Gaziantep Bumbar Dolması has a simpler filling composition andis served fried, whereas Diyarbakır Kibe Bumbarı has a more complex and aromatic structure due to the useof tripe, a tomato paste-based cooking technique, and its form as a stew. In conclusion, this studydemonstrates that regional offal dishes are not merely dietary practices but also important cultural elementsin terms of preserving traditional culinary heritage and passing it down from generation to generation; ithighlights the potential of geographical indication registration to strengthen local identity, contribute toregional development, and support gastronomic tourism, rather than merely serving the functions ofincreasing recognition and providing legal protection for these products.

Bu çalışma, Güneydoğu Anadolu Bölgesi mutfak kültüründe sakatat kullanılarak hazırlanan ve coğrafiişaretle tescillenmiş iki yöresel yemeği Gaziantep Bumbar Dolması ve Diyarbakır Kibe Bumbarıgastronomik, kültürel ve sosyal boyutlarıyla karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmakapsamında söz konusu yemeklerin tarif ve pişirme teknikleri, tüketim alışkanlıkları, mevsimselliközellikleri, tüketim sırasında uygulanan ritüeller, baharat, sos ve yan ürün kullanım tercihleri ile tarihsel vekültürel arka planları ele alınmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmış;Web of Science, Scopus, ve YÖK Tez Veri Tabanı gibi akademik veri tabanlarında Google Scholar aramamotorunda ve Türk Patent ve Marka Kurumu’nun Coğrafi İşaret Portalında yer alan bilgiler, makaleler,tezler, gastronomi dergileri, bumbar, mumbar, sakatat, coğrafi işaret, kibe anahtar kelimeleri 10 Ekim ve 10Aralık 2025 tarihleri arasında taranmıştır. Elde edilen nitel veriler, betimsel analiz tekniği kullanılaraktematik başlıklar altında ele alınmış ve iki ürün oluşturulan başlıklar altında karşılaştırılmalı olarakçözümlenmiştir. Elde edilen bulgular, her iki yemeğin ortak bir mutfak geleneğini paylaşmasına rağmen,içerik, hazırlanma süreci, pişirme yöntemi ve sunum biçimleri bakımından belirgin farklılıklar gösterdiğiniortaya koymaktadır. Gaziantep Bumbar Dolmasının daha sade bir iç harç yapısına ve kızartma temelli birsunuma sahip olduğu; Diyarbakır Kibe Bumbarının ise işkembe kullanımı, salçalı pişirme tekniği ve suluyemek formu ile daha karmaşık ve aromatik bir yapıda olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma,yöresel sakatat yemeklerinin yalnızca birer beslenme pratiği değil, aynı zamanda geleneksel mutfakmirasının korunması ve kuşaktan kuşağa aktarılması açısından önemli kültürel unsurlar olduğunu ortayakoymakta; coğrafi işaret tescilinin bu ürünlerin tanınırlığını artırma ve yasal koruma işlevinden ziyade, yerelkimliği güçlendirme, bölgesel kalkınma ve gastronomi turizmine katkı sağlama potansiyeline dikkatçekmektedir.