Türkiye’de Üniversite Yöneticiliğinin Cinsiyet Eşitliği İlkesi Bakımından Değerlendirilmesi

Çakar A. S.

Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, cilt.12, sa.2, ss.573-591, 2026 (TRDizin)

Özet

Cinsiyet eşitliği, kişilerin, hukuken kabul edilebilecek çok güçlü bir gerekçe olmaksızın, sırf kadın ya da erkek olmaları sebebiyle herhangi bir kısıtlama, ayırma, hariç tutma ya da tercihe tabi tutulma durumlarından birine maruz bırakılmadan gerek hak sahibi olma ve gerekse sahip olunan hakları kullanma açısından eşit muamele görmelerini ifade etmektedir. Cinsiyet eşitliği ilkesi, eşitlik ilkesinin bir uzantısı olup cinsiyet bakımından ayrımcılık yasağını da kapsamaktadır. Eşitlik ilkesi hem uluslararası hukukta ve hem de ulusal hukukta kabul edilmiş temel bir ilkedir. Böyle olmakla birlikte, özellikle toplumsal cinsiyet kalıpları sebebiyle eşitliğe aykırı uygulamaların da yoğun bir şekilde gerçekleştiği bilinmektedir. Üniversite alanında hem akademik kariyer ve hem de üniversite yöneticiliği bakımından cinsiyet eşitliğinin sağlanamadığı, üniversite hiyerarşisi içerisinde kademeler yükseldikçe kadın sayısının azaldığı görülmektedir. Sonuç olarak Türkiye’de üniversite yönetimlerinde cinsiyet eşitliğinin sağlanamadığını söylemek mümkündür. Çalışmada, araştırma metodu olarak karma yöntem tercih edilmiştir. Literatür taraması, mevzuat ve içtihat elde edilmesi açısından nitel araştırma yönteminden, rektörlere ilişkin verilerin toplanması açısından ise nicel araştırma yönteminden yararlanılmıştır. Elde edilen veriler, doküman analizi metodu ile yorumlanmıştır.
Gender equality means that people are treated equally in terms of having rights and using the rights they have, without being subjected to any restriction, separation, exclusion or preference just because they are a woman or a man without any justified and reasonable reason. The principle of gender equality is an extension of the principle of equality and also includes the prohibition of discrimination on the basis of gender. The principle of equality is a fundamental principle accepted in both international law and national law. However, it is known that practices that are against equality are also intensely carried out, especially due to gender stereotypes. It is seen that gender equality cannot be achieved in the university field, both in academic career and university administration. It is observed that the number of women decreases as the levels increase within the university hierarchy. As a result, gender equality has not been achieved in university administrations in Türkiye. In this study, a mixed-methods approach was employed. Qualitative research methods were used for literature review and obtaining information on legislation and case law, while quantitative research methods were used for collecting data on university rectors. The obtained data were interpreted using document analysis.