Understanding the Adoption of Generative Artificial Intelligence in English Language Teaching: A UTAUT2 Perspective in Turkish Higher Education

Creative Commons License

İpekdal U., Subaşı G.

Narrative, Education and Learning in the Age of Artificial Intelligence (NALANS), vol.14, no.29, pp.31-45, 2026 (Scopus)

Abstract

Üretken Yapay Zekânın Benimsenmesini Anlamak: İngilizce Dil Öğretiminde Türkiye'de UTAUT2 Perspektifiyle Yükseköğretim

Bu araştırma, Teknoloji Kabulü ve Kullanımı Birleştirilmiş Kuramı 2'nin (UTAUT2), Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarında görev yapan İngilizce öğretim elemanlarının üretken yapay zekâ teknolojilerini kabulünü ve kullanımını ne derece tahmin edebildiğini incelemektedir. Çalışmada, açıklayıcı sıralı karma yöntem tasarımı kullanılarak performans beklentisi, çaba beklentisi, sosyal etki, kolaylaştırıcı koşullar, hazcı motivasyon, fiyat değeri ve alışkanlık gibi UTAUT2 yapılarının, öğretim elemanlarının üretken yapay zekâ araçlarına yönelik davranışsal niyetleri ve gerçek kullanım durumlarını ne ölçüde öngördüğü değerlendirilmiştir. Nicel veriler, yapılandırılmış bir anket yoluyla 80 eğitmenden toplanmış ve çoklu regresyon analizi ile incelenmiştir. Ardından, 10 yarı yapılandırılmış görüşme ve 6 sınıf gözleminden elde edilen nitel veriler tematik analizle değerlendirilmiştir. Bulgular, UTAUT2'nin hiçbir boyutunun davranışsal niyet veya gerçek kullanım davranışını anlamlı şekilde öngörmediğini göstermiştir. Çaba beklentisi ve hazcı motivasyon nispeten yüksek tanımlayıcı değerlere sahip olsa da, istatistiksel olarak anlamlı bir düzeye ulaşmamış, yalnızca hazcı motivasyon anlamlılığa yaklaşmıştır. Bu sonuçlar, UTAUT2'nin bu örneklem ve bağlamda üretken yapay zekâ araçlarının  benimsenmesi için sınırlı bir açıklayıcılığa sahip olduğunu göstermektedir. Nitel bulgular ise, eğitmenlerin zaman tasarrufu ve öğrenci katılımında artış gibi faydaları gördüklerini, ancak akademik dürüstlük, yapay zekâ ile üretilen içeriğin güvenilirliği ve eleştirel düşünme ile dil öğrenimi üzerindeki olası olumsuz etkiler konusunda da endişeler taşıdıklarını ortaya koymuştur. Kurumsal destek, mesleki kimlik ve pedagojik inançlar da benimseme kararlarını şekillendirmiştir. Genel olarak, üretken yapay zekâ araçlarının benimsemesinin güven, algılanan risk ve pedagojik yaklaşımları da içeren daha geniş açıklayıcı çerçeveler gerektiren karmaşık ve çok boyutlu bir süreç olduğu görülmektedir. Ancak,  sözkonusu çalışmanın nicel bulguları örneklem büyüklüğü ve modelin karmaşıklığı göz önünde bulundurularak temkinli şekilde yorumlanmalıdır.