İklim Adaleti Kavramı ve Devletlerin Ortak Fakat Farklılaştırılmış Sorumluluğu


Seymen Çakar A.

Antalya Bilim Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, vol.13, no.26, pp.201-230, 2025 (TRDizin)

Abstract

İklim değişikliği küresel bir olgu olup devletlerin ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluğunu gerektirir. Ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluk ilkesi, iklim adaleti kavramından türetilmiştir. İklim adaleti, her devletin, zarar üzerindeki payı kadar sorumluluk sahibi olması anlayışına dayanır. İklim adaleti, güçsüzlerin korunması ve fedakarlığın denkleştirilmesini gerektirir. İklim değişikliğiyle ilgili üç adet dava Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önünde karara bağlanmıştır. Bu davalardan ikisi hakkında kabul edilemezlik kararı verilmiştir. İsviçre’ye ilişkin davada ise Mahkeme, 8. maddenin ihlâl edildiğine karar vermiştir. Bu dava, iklim değişikliği konusunda esasa ilişkin karar verilen ilk davadır. Bu davada Mahkeme, derneğin başvurucu sıfatını kabul etmiş, ayrıca nesiller arası adalet kavramını vurgulamıştır. Kararda, devletin, iklim değişikliğiyle mücadele konusundaki ihmali, devletin pozitif yükümlülükleri kapsamında incelenmiştir. Bu karar, ileride ortaya çıkacak iklim uyuşmazlıkları açısından emsal niteliktedir.