Akademik Veri Yönetim Sistemi
Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri ve Yenilikçi Uygulamalar, Prof.Dr. Dursun KÖSE,Prof.Dr. Mustafa PAKSOY, Editör, Platanus Publishing, Ankara, ss.265-292, 2025
Sosyal normlar, bireylerin davranışlarını ve toplumsal etkileşimlerini şekillendiren kurallar ve beklentilerdir. Bu normlar, cinsiyet rollerinin nasıl algılandığını ve toplumda nasıl uygulandığını da belirler. Sosyal normlar, bireysel karar alma süreçlerinden kurumların politika üretimine kadar geniş bir etki alanına sahiptir. Bu etkilerin anlaşılması, etki mekanizmalarının belirlenmesi ve etkili müdahale stratejilerinin geliştirilmesi için kritik öneme sahiptir. Norm değişimi, toplumsal refahı artırabilecek sağlam ve kapsayıcı politikaların inşasında kilit rol oynayabilir. Cinsiyet eşitsizliği, sosyal normlar tarafından pekiştirilen ve sürdürülen bir olgudur. Özellikle toplumsal cinsiyet normları, kadınların ve erkeklerin toplum içindeki rollerini belirleyerek eşitsizliklere yol açmaktadır. Cinsiyet temelli kalıpyargılar ve bunların sosyal normlar içindeki varlığı insan hakları ihlalleriyle paralellik göstermektedir ve sosyal açıdan israfa yol açmaktadır. Birleşmiş Milletler (BM) (UNDP,2023a) Raporu, küresel düzeyde kadınlara karşı önyargılarda on yıldır hiçbir iyileşme olmadığını, dünyadaki her 10 erkek ve kadından neredeyse 9'unun hala bu tip önyargılara sahip olduğunu ortaya koymuştur; Dünyadaki insanların yarısının hala “erkeklerin kadınlardan daha iyi siyasi liderler olduğuna” ve %40'tan fazlasının “erkeklerin kadınlardan daha iyi iş yöneticileri olduğuna” inandığını 266 belirtmiştir. Raporda “Bir erkeğin karısını dövmesinin haklı olduğuna” inananların sayısı ise %25 bulunmuştur. Bu araştırmanın amacı, sosyal normların cinsiyetler arası eşitsizlikteki dolayısıyla insani gelişimde toplum üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu bağlamda, sosyal normların bireylerin cinsiyet rolleri üzerindeki etkisi, toplumsal cinsiyet eşitliği çabalarını nasıl şekillendirdiği ve bu normların değiştirilmesi için öneriler sunulacaktır. Çalışmada, BM İnsani gelişme perspektifinde ve Türkiye özelinde farklı boyutlarda (siyasi, eğitimsel, ekonomik ve fiziksel bütünlük) sosyal normların nasıl ölçüldüğünü ve kaçınılmaz olarak bireysel davranışa nasıl yansıdığı tartışılmaktadır. İstatiksel veri tabanlarından ve literatür taraması ile elde edilen bulgular betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Türkiye’deki sosyal normların cinsiyet eşitsizliği üzerindeki etkilerini anlamak, ülkenin sürdürülebilir kalkınma hedeflerinden biri olan toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamak için gerekli politikalara katkıda bulunabilir.
Social norms are rules and expectations that shape individuals' behaviors and social interactions. These norms also determine how gender roles are perceived and enacted in society. Social norms have a broad sphere of influence, from individual decision-making processes to institutional policymaking. Understanding these effects, identifying their mechanisms, and developing effective intervention strategies is critically important. Norm change can play a key role in building robust and inclusive policies that can improve social welfare. Gender inequality is a phenomenon reinforced and sustained by social norms. In particular, gender norms determine the roles of women and men in society, leading to inequalities. Gender-based stereotypes and their presence within social norms parallel human rights violations and lead to social waste. A United Nations (UNDP, 2023a) report revealed that there has been no improvement in biases against women globally for a decade, and almost 9 out of 10 people worldwide still hold such biases; it reported that half of the world's population still believes “men make better political leaders than women,” and more than 40% believe “men make better business executives than women.” The report found that 25% of respondents believe “a husband is justified in beating his wife.” The aim of this research is to examine the effects of social norms on gender inequality and, consequently, on human development in society. In this context, the study will present how social norms affect individuals' gender roles, how they shape efforts toward gender equality, and will offer recommendations for changing these norms. The study discusses how social norms are measured in various dimensions (political, educational, economic, and physical integrity) from the UN Human Development perspective and specifically in Turkey, and how they inevitably reflect on individual behavior. Findings obtained from statistical databases and literature review were evaluated using descriptive analysis methods. Understanding the impact of social norms on gender inequality in Turkey can contribute to policies needed to achieve gender equality, one of the country’s sustainable development goals.