Research Information System
AKADEMIK TARIH VE DÜŞÜNCE DERGISI, vol.12, no.5, pp.772-803, 2025 (Peer-Reviewed Journal)
With the proclamation of the Second Constitutional Era, the Cretan Assembly once again swore
allegiance to the King of Greece and declared its annexation to Greece. The Ottoman Government’s
response, limited to diplomatic protests before the Great Powers, triggered a strong and socially
legitimized public reaction. The Committee of Union and Progress, the dominant political force of the
period, channelled this reaction and, for the first time in Ottoman society, mass political meetings and
organized boycott campaigns emerged as coordinated civic action. The first experiences gained during
the boycott against the annexation of Bosnia-Herzegovina served as a model in shaping public
responses during the Cretan crisis. The boycott directed at Greece became fully systematic and
institutionalized only in 1910–1911. In addition to generating serious tension in Ottoman–Greek
relations, the boycott also caused deep concern among Ottoman Greeks. During this period, the
movement extended beyond coastal cities and reached the inland regions of the empire. Within this
framework, the present study focuses on Eskişehir, which occupied a significant position in the boycott
due to its demographic composition and commercial dynamism.
II. Meşrutiyet’in ilanı ile birlikte Girit meclisi tekrar Yunan kralı adına yemin etmiş ve Yunanistan’a
bağlandıklarını ilan etmiştir. Osmanlı Hükümeti’nin bu ilhak haberi karşısında sadece olayı büyük
devletler nezdinde protesto etmesi, halkı haklı bir tepkiye yönlendirmiştir. Dönemin en etkin siyasi gücü
olan İttihat ve Terakki’nin toplumdaki bu heyecanı değerlendirmesi ve toplumu belli bir alana
yönlendirmesiyle Osmanlı toplumunda ilk kez mitingler ve beraberinde boykot eylemleri ortaya çıkmıştır.
Özellikle Bosna-Hersek’in ilhakı ile başlayan ilk deneyimler, Girit meselesi için de halkın tepkisinin
şekillenmesinde önemli bir model oluşturmuştur. Yunanistan’a yapılan boykotun sistemli, planlı ve
programlı bir hale dönüşmesi ancak 1910-1911 yıllarında gerçekleşmiştir. Boykot, Türk-Yunan
ilişkilerinde ciddi bir gerginliğe neden olmasının yanında Osmanlı Rumlarını da endişelendiren önemli
bir olay olmuştur. Bu dönemde boykot yalnızca kıyı kentleriyle sınırlı kalmamış, iç kesimlerde de etkisini
göstermiştir. Bu noktadan hareketle çalışmada Eskişehir örneği temel alınmıştır. Eskişehir, nüfus
özellikleri ve ticari faaliyetlerinin etkisiyle boykotta önemli bir yer işgal etmiştir.