Research Information System
Kairos. Anatolian Numismatic Studies, vol.2, pp.61-86, 2024 (Peer-Reviewed Journal)
Bu makale, Fethiye Müzesi’nde tespit ettiğimiz Lykia Bölgesi’nin Myra Metropolitliği’ne ve buraya bağlı Tlos Episkoposluk makamına ait olan daha önce yayınlanmamış iki kurşun mühür ile Pamphylia Prima Bölgesi’nde bulunan, Attaleia Episkoposluğuna ait olan ve son olarak bu bölgenin en yüksek dini makam yeri olan Side Metropolitliği’ne ait (bir müzayede evinde ortaya çıkmış) kurşun mührü tanıtmaktadır. Bu sigillografik malzeme, birbirine komşu iki ekklesiyastik otorite alanının prosopografisine odaklanmaktadır. MS 7./8. yüzyıla tarihlenen ilk mühür, Tlos episkoposu Ioannes’e aittir. Bilinen yegâne paraleli Washington DC’deki Dumbarton Oaks Enstitüsü Koleksiyonu’ndadır. MS 11. yüzyıla tarihlenen ikinci mühür, Myra metropoliti Konstantinos’a aittir. Bu mühür, Viyana Müzesi’ndeki iki adet ve Amerika’da yer alan özel bir koleksiyondaki bir adet mühürle benzer özellikler gösterdiğinden aynı isimli rahibe ait olmalıdır. 1060-1090 yılları arasına tarihlenen üçüncü mühür, Amerika’daki benzeri gibi Attaleia episkoposu Theodosios’a aittir ve özel bir önem taşımaktadır. Ön yüzünde “Aigyptia” epithetinin çevrelediği bir Theotokos tasviri bulunmaktadır. Meryem Ana ile ilgili epithetler arasında en belirsiz olanlardan biri “Aigyptia” epithetidir. Modern Yunan ve Bizans yazınında Havari Lukas’ın Mısır’da yaşadığı sırada resmettiği bir ikonanın Pamphylia’daki Attaleia kentine ulaştığına dair bilgiler bulunmaktadır. Yazılı kaynaklar, 11. yüzyılın sonlarında Attaleia’da bu ikonanın etrafında şifa dağıtan Theotokos Aigyptia kültünün geliştiğini ortaya koymaktadır. Aynı epithetin bulunduğu bu iki kurşun mühür yazılı kaynakların verilerini doğrular niteliktedir. Sonuncusu ise ünik bir mühürdür; yazılı kaynaklarda adı geçmeyen Polyeuktos’un 10. yüzyılda bir tarihte Side metropoliti olduğunu gösterdiği için kentin ekklesiyastik prosopografisi için çok önemli bir kanıttır.