Research Information System
TURKISH STUDIES - EDUCATIONAL SCIENCES, vol.21, no.1, pp.293-335, 2026 (TRDizin)
This study aims to describe the modal and discourse functions of the Turkish conjunction madem(ki), moving beyond its conventional categorization as a simple causal marker. Adopting a qualitative analysis approach, 300 sentences were systematically collected from the TS TimeLine Corpus, representing Turkish media and political discourse between 1998 and 2016. The data were analyzed based on formal patterns, the type of modality invoked in the main clause (epistemic, deontic, or dynamic), and the discourse function determined by the speaker's intent. The findings reveal that madem(ki) functions as a multi-functional discourse marker and a modal trigger that shapes the rhetorical strategies of the speaker. The analysis identifies four primary functional patterns. First, the “Madem X neden Y?” pattern serves to expose contradictions and demand accountability through a “pseudo-acceptance” strategy, where the speaker ironically borrows the interlocutor's premise. Second, the “Madem X o hâlde/o zaman/öyleyse Y” pattern functions as a bridge for rational inference, directing the discourse toward a necessary conclusion or recommendation. Third, the “Madem X, Obligation Y” pattern establishes normative propositions by deriving ethical or social duties from a factual premise. Finally, the “Madem X, Y Yapılabilir” pattern facilitates a constructive discourse by offering solution-oriented suggestions and collaborative possibilities through dynamic modality. In all patterns, the proposition introduced by madem(ki) acts as a “discursive lever,” providing a framework that steers the main clause and constrains the interlocutor’s response within a logical or rhetorical boundary.
Bu çalışma, Türkçede madem(ki) bağlacının geleneksel dil bilgisinde atfedilen basit nedensellik işlevinin ötesine geçerek, söylemde kiplik (modality) tetikleyicisi ve stratejik kaldıraç olarak kullanıldığını betimlemeyi amaçlamaktadır. Nitel bir çözümleme yaklaşımının benimsendiği araştırmada, 1998–2016 yılları arasındaki medya ve siyaset söylemini temsil eden TS TimeLine Derlemi’nden sistematik olarak seçilen 300 cümle; biçimbilimsel örüntü, kiplik türü ve söylem işlevi boyutlarında çözümlenmiştir. İnceleme sonucunda madem(ki) bağlacının, konuşucunun niyetine ve ana tümcedeki kiplik değerine bağlı olarak dört temel işlevsel örüntü sergilediği saptanmıştır. İlk örüntü olan “Madem X neden Y?”, konuşucunun muhatabının bir iddiasını ironik bir tutumla ödünç aldığı sözde kabul (pseudo-acceptance) stratejisi üzerinden bir çelişkiyi ifşa etme ve hesap sorma işlevi görür. İkinci olarak “Madem X o hâlde/o zaman/öyleyse Y” yapısı, verili bir bilgiden hareketle rasyonel bir çıkarım köprüsü kurarak muhatabı belirli bir sonuca veya eyleme yönlendirmektedir. Üçüncü örüntü olan “Madem X, Yükümlülük Y”, bilgisel bir temelden hareketle rasyonel bir tutarlılık inşa ederek toplumsal veya etik bir ödev bildiren normatif önermeler geliştirmektedir. Son olarak “Madem X, Y Yapılabilir” örüntüsü ise iş birliği, uzlaşma ve çözüm odaklı öneriler sunarak içedim (dynamic) kipliği üzerinden yapıcı bir söylem alanı açmaktadır. Araştırma bulguları, madem(ki) bağlacının sunulan önermeyi söylemsel bir kaldıraca dönüştürerek ana tümceye yön verici bir çerçeve sunduğunu ve konuşucunun muhatabı üzerinde kurduğu retorik stratejileri şekillendirdiğini ortaya koymaktadır