Research Information System
Türk Sosyal Bilimler Derneği 18. Ulusal Sosyal Bilimler Kongresi, Ankara, Turkey, 24 - 26 September 2025, pp.107-108, (Summary Text)
The inherent relationship between the capitalist mode of production, technology, and digitalization has transformed not only the way employees relate to their work but also the very structure of work itself. In this context, the concept of “platform capitalism” has come to the forefront. A platform, in the broadest sense, can be defined as a digital infrastructure that enables interaction between two or more groups and positions itself as an intermediary. The emphasis in this definition lies in the intermediary nature of platforms. Digital platforms—including their underlying technological infrastructures and the algorithms that govern and organize work—serve as tools that bring together the supply and demand of labor.
Considering that the world’s five most valuable companies by market capitalization are Apple, Microsoft, Google, Amazon, and Samsung Group, it is not difficult to see how central platforms have become in contemporary capitalism. The position of self-employed couriers (esnaf kuryeler) within platform capitalism can be explained as follows: self-employed couriers establish their own sole proprietorships and then work by “providing services” within the framework of a given platform. In this way, although they effectively work for the platform, they are positioned as “independent” or “self-employed” workers. This means that they must cover all their own social security needs, pay for their own meals and transportation, and, in the event of an accident, the platform often bears no responsibility—or only limited responsibility under certain conditions.
For instance, although couriers generally have the ability to choose the hours they wish to work during the day, this privilege is often reserved for high-performing couriers, or, even when such “freedom” exists, the fact that they do not earn any income during non-working hours effectively nullifies this autonomy.
In light of all these dynamics, the aim of this study is to examine the working conditions of self-employed couriers operating within digital platforms in Turkey from the perspective of platform capitalism and to analyze how this form of work reflects the transformations brought about by technological and digital developments in working life. Additionally, the study seeks to explore what self-employed courier work means in terms of existing employment relations and what potential it holds for future transformations.
The research has been conducted using the grounded theory methodology, and in-depth interviews and focus group discussions have been carried out with individuals working as self-employed couriers. Although final results have not yet been reached, the study contains significant insights into the precarious and flexible working experiences of these couriers.
In summary, the study discusses what the self-employed courier employment model entails, the work experiences of individuals within this model, and how this form of work might influence future employment patterns. It appears that the commonly held public perception of self-employed courier work—as highly profitable and free from the control of a boss—actually translates into a precarious and flexible mode of labor for the couriers themselves.
Kapitalist üretim biçiminin teknolojiyle ve dijitalleşmeyle içkinliği hem çalışanların işle kurdukları ilişkiyi dönüştürmekte hem de işlerin yapısını doğrudan etkilemektedir. Bu bağlamda “platform kapitalizmi” kavramı öne çıkmaktadır. Platform, en genel anlamıyla iki ya da daha fazla grup arasında etkileşim sağlayan ve kendisini aracı olarak konumlandıran bir dijital altyapı olarak tarif edilebilmektedir. Bu tanımda vurgu, platformların aracı niteliğinde yatmaktadır. Öyle ki dijital altyapı ve işi yönetmeye yönelik algoritmalar da dahil olmak üzere dijital platformlar iş gücü arzını ve talebini bir araya getirecek araçlar sağlamaktadır. Dünya çapında piyasa değerine göre en değerli ilk 5 şirketin Apple, Microsoft, Google, Amazon ve Samsung Group olduğu düşünülürse platformların günümüz kapitalizminde ne kadar kilit bir yerde durduğunu görmek çok da zor olmayacaktır. Esnaf kurye olarak çalışmanın platform kapitalizminde durduğu yer ise şu şekilde açıklanabilmektedir: Esnaf kurye olarak çalışma biçiminde esnaf kuryeler bir şahıs şirketi kurmakta, sonrasında bir platformun bünyesinde “hizmet vererek” çalışmaktadır. Böylece aslında platformun çalışanı da olsalar “bağımsız veya kendi hesabına çalışan” bir konumda yer almaktadırlar. Bu durum da tüm sosyal güvenlik ihtiyaçlarını kendilerinin giderdiği, yemek ve yol masraflarının genellikle kendi ceplerinde çıktığı, herhangi bir kaza durumunda platformun ya hiç sorumluluğunun bulunmadığı ya da sorumluluk almak için birtakım kriterlerin mevcut olduğu bir çalışma ilişkisine denk düşmektedir. Örneğin esnaf kuryeler gün içinde çalışmak istedikleri saatleri genellikle kendileri seçse de ya bunu sadece çalışma performansı yüksek olan esnaf kuryeler yapabilmekte ya da “mesai saati seçme özgürlüğü” olsa dahi çalışmadıkları her saat para kazanamadıkları için esasen bu özgürlükten mahrum kaldıklarını söylemek yanlış olmayacaktır. Tüm bunlar ekseninde bu çalışmada amaç, Türkiye’de faaliyet gösteren platformların bünyesinde çalışan esnaf kuryelerin platform kapitalizmi açısından çalışma koşullarını irdelemek, esnaf kurye çalışma biçiminin teknolojik ve dijital gelişmelerle çalışma hayatında nasıl bir dönüşüm yarattığını anlatmaktır. Ayrıca esnaf kurye olarak çalışmanın hali hazırda var olan istihdam ilişkileri açısından ne anlam ifade ettiği ve gelecekte bir dönüşüm yaratma potansiyelinin neler olduğu da çalışmanın diğer amaçları arasında yer almaktadır. Çalışma gömülü teori metodolojisiyle gerçekleştirilmiş ve esnaf kurye olarak çalışan kişilerle derinlemesine görüşmeler ve odak grup görüşmeleri yürütülmüştür. Henüz nihai sonuçlara ulaşmasa da çalışma, özellikle esnaf kuryelerin güvencesiz ve esnek çalışma deneyimlerine dair önemli noktalar barındırmaktadır. Özetle bu çalışma kapsamında esnaf kurye istihdam modelinin içinde neler barındırdığı, bu modelde çalışan kişilerin çalışma deneyimleri ve esnaf kuryeliğin gelecekteki istihdam biçimlerine ne gibi etkilerde bulunabileceği tartışılmaktadır. Görünen odur ki esnaf kurye çalışma biçimine dair kamuoyunda yaygın olarak bilinen maddi açıdan çok kazançlı olması ve patronsuz çalışmanın “kolaylığı” esnaf kuryelere güvencesiz ve esnek çalışma olarak yansımaktadır.