Research Information System
ASES INTERNATIONAL KIRKLARELI SCIENTIFIC STUDIES CONGRESS, Kırklareli, Turkey, 21 - 23 November 2025, vol.1, pp.513-533, (Full Text)
Gender-based prejudices and inequalities of opportunity are among the most common problems women face in society, whether
in socio-cultural life or in the workplace. Gender discrimination is a widespread problem worldwide. The Gender Social
Norms Index (GSNI),
developed by the United Nations,
quantifies prejudices against
women and examines
people's attitudes toward
women's roles across
four fundamental dimensions: political, educational, economic,
and physical integrity. Covering 85% of the world's
population, the index reveals that 9 in 10 men and women
hold fundamental prejudices
against women. Nearly half of the world's
population believes men make better political leaders than women, and two in five believe
men make better business
managers than women. Gender discrimination is evident in countries with both low and high HDI scores. These biases apply across regions, income levels, development levels, and cultures, making them a global problem.
As of 2025, Azerbaijan ranked
84th out of 196 countries (at current prices)
in terms of economic size; its 2023 Human Development Index was 0.789, placing it in the High Human Development category
and 81st out of 193 countries and regions. Despite
this, according to official government data for 2025,
women in Azerbaijan
still appear to be at a disadvantage compared to men in economic
and social spheres.
For example, the country's Women's
Empowerment Index is 0.446, while the Gender
Equality Index falls
to 0.262, the level of underdeveloped countries. In this respect,
it is not yet possible
to say that increasing opportunities in Azerbaijan, a country on the path to development, are distributed equally between genders;
the primary reason for this is gender inequality.
Azerbaijan's GSNI, at 98.7%, is among the countries with the highest prevalence of prejudice. The study analyzed
the relative status of Azerbaijani women in comparison with other countries, examining key categories such as education,
employment, the rate of leadership positions, average income,
and social participation from statistical data. The findings
show that men have a significant advantage
in employment and income levels,
for example, men are more than 30% superior in income and managerial positions
and 81.4% in parliament, while women show an increasing momentum in social participation and education.In conclusion, the study demonstrates that the economic
impact of gender
roles in Azerbaijan continues, but that improvements in education can, over time,
be effective in reducing gender
gaps.
Kadınların yaşadıkları toplumda
sosyo-kültürel alanlarda veya çalışma hayatında
yaşadıkları sorunların en başında toplumsal cinsiyete dayalı önyargılar ve fırsat eşitsizlikleri gelmektedir. Cinsiyet
ayrımcılığı dünya çapında yaygın bir sorun halindedir. Birleşmiş Milletler (BM)’in
geliştirdiği Cinsiyet Sosyal
Normları Endeksi (Gender
Social Norms Index
/GSNI), kadınlara karşı önyargıları nicelleştirmektedir; insanların kadınların rollerine ilişkin tutumlarını siyasi, eğitimsel, ekonomik ve fiziksel bütünlük şeklindeki dört temel boyutta incelemektedir: Dünya nüfusunun %85'ini kapsayan endeks, 10 erkek ve kadından 9'unun kadınlara karşı temel önyargılara sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Dünya nüfusunun neredeyse yarısı, erkeklerin kadınlardan daha iyi siyasi liderler olduğuna inanıyor ve beş kişiden ikisi, erkeklerin kadınlardan daha iyi iş yöneticileri olduğuna inanıyor. Cinsiyet ayrımcılığı, İnsani Gelişme Endeksi (HDI) düşük ve yüksek olan ülkelerde belirgindir. Bu önyargılar bölgeler, gelir, kalkınma düzeyi ve kültürler genelinde geçerlidir ve bunları küresel bir sorun haline getirmektedir. Azerbaycan, 2025 yılı itibariyle ekonomik büyüklüklerine göre 196 ülke arasında (cari fiyatlara göre) 84. sıradadır; Ülkenin 2023 yılı İnsani Gelişme Endeksi değeri 0,789'dur ve bu değer ülkeyi Yüksek İnsani Gelişme kategorisine yerleştirerek 193 ülke ve bölge arasında 81. Sıraya yerleştirmiştir. Ancak Buna rağmen, Azerbaycan’da devletin 2025 resmi verilerine göre, toplumda ekonomik ve sosyal alanda kadınlar hala erkeklere kıyasla dezavantajlı bir konuma sahip görünmektedir. Örneğin; ülkenin Kadınları Güçlendirme endeks değeri 0,446; Cinsiyetlerarası eşitlik endeks değeri ise gelişmemiş ülkeler seviyesi olan 0,262’ye kadar düşmektedir. Bu açıdan kalkınma yolundaki Azerbaycan’da artan fırsatların cinslerarasında eşit dağıldığını söylemek henüz mümkün görünmemektedir; bunun başlıca nedeni toplumsal cinsiyet eşitsizlikleridir. Azerbaycan’ın GSNI değeri %98,7 ile en yüksek önyargıya sahip ülkeler arasındadır. Çalışmada, Azerbaycan kadınlarının görece statüsü diğer ülke örnekleri ile karşılaştırmalı biçimde analiz edilmiş ve istatistiksel verilerden; eğitim, istihdam, yönetici pozisyonu oranı, gelir ortalaması ve toplumsal katılım gibi temel kategoriler incelenmiştir. Elde edilen bulgular, erkeklerin istihdam ve gelir düzeyinde belirgin bir avantaja sahip olduğunu, örneğin: erkeklerin özellikle gelir ve yönetici pozisyonlarında %30’dan fazla, parlamentoda %81,4 oranla üstün olduğunu buna karşın kadınların toplumsal katılım ve eğitimde artan bir ivme sergilediğini göstermektedir. Sonuç olarak, çalışma Azerbaycan’da toplumsal cinsiyet rollerinin ekonomik yansımalarının hâlen sürdüğünü, ancak zamanla eğitimdeki gelişmelerin cinsiyetlerarası farkların azaltılmasında etkili olabileceği göstermektedir.